Yon batay pou libète
Istwa endepandans ayisyen an kòmanse nan 18tyèm syèk la, lè zile a, lè sa a yo te rele Sen-Domeng, se te yon koloni franse pwospere sou plantasyon sik ak kafe. Modèl ekonomik sa a te baze sou travay fòse plizyè santèn milye esklav Afriken, ki te sibi kondisyon iniman.
Fè fas ak opresyon sa a, esklav leve an 1791 pou yo te pwovoke Revolisyon ayisyen an, yon mouvman ki ta dire plis pase yon deseni. Sou lidèchip figi anblèm tankou Toussaint Louverture, Jean-Jacques Dessalines, ak Henri Christophe, esklav ak afran te mennen yon batay feròs kont lame fransè a.
1ye janvye 1804, apre yon viktwa desizif kont Napoleon Bonaparte nan pi popilè batay Vertières, Ayiti te pwoklame endepandans li. Deklarasyon sa a te make non sèlman fen dominasyon kolonyal franse men tou abolisyon definitif esklavaj sou teritwa ayisyen an.
