Nouvèl / Rechèch syantifik / Gade Atik ki fenk pibliye yo

Jou Ferye an Ayiti

Ayiti, pèl Zantiy yo, se yon peyi ki rich nan istwa ak kilti. Jou ferye piblik li yo se moman selebrasyon, komemorasyon ak refleksyon sou sot pase bèl pouvwa li yo. Chak dat gen yon siyifikasyon espesyal, plonje Ayisyen nan yon atmosfè fèstivite ak memorab. b~1ye janvye: Jounen Endepandans Nasyonal ak Nouvèl Ane~b 1ye janvye se yon jou doubl espesyal an Ayiti. Yon bò, se Jounen Endepandans Nasyonal la, ki komemore viktwa esklav ayisyen yo sou fòs kolonyal franse yo an 1804. Yon lòt bò, se lavèy nouvèl ane a, ki make kòmansman yon nouvo ane ki chaje ak pwomès ak lespwa. b~2 Janvye: Fèt Zansèt yo~b 2 janvye dedye a memwa zansèt yo. Se yon opòtinite pou Ayisyen sonje rasin yo, selebre eritaj kiltirèl ki pase de jenerasyon an jenerasyon. b~Fevriye: Kanaval, Lendi Gras, Madi Gras, Mèkredi Sann~b Mwa fevriye a make pa Kanaval, youn nan fèstivite ki pi kolore e ki pi dinamik ann Ayiti. Lari yo ranpli ak parad, mizik vivan ak dans sovaj. Mardi Gras se akimilasyon kanaval, ki te swiv pa sann Mèkredi, ki make kòmansman Karèm la. b~Avril: Pak, Jedi Sant, Vandredi Sen~b Selebrasyon Pak ann Ayiti gen ladann tradisyon relijye Jedi Gran ak Vandredi Sen. Se yon moman lapriyè ak refleksyon pou anpil Ayisyen. b~1 Me: Jounen Agrikilti ak Travay~b 1ye me dedye pou selebre travay ak enpòtans agrikilti nan lavi peyi a. Se yon opòtinite pou rekonèt efò travayè yo ak mete aksan sou sektè agrikòl la. b~18 me: Festival Drapo~b Jounen Drapo a selebre drapo ayisyen an, yon senbòl endepandans ak fyète nasyonal la. Ayisyen onore koulè yo epi sonje kouraj zansèt yo nan batay pou libète. b~23 me: Jounen nasyonal souverènte~b Jou sa a komemore rekonesans souverènte ayisyen an pa Frans an 1805. Se yon moman fyète nasyonal ak reyafime endepandans. b~Me - Out: Asansyon~b Asansyon an selebre ant Me ak Out, yon festival relijye ki make Asansyon Jezikri nan syèl la. b~Jen: Fèt Dye~b Fèt Dye, ke yo rele tou fèt kò ak san Kris la, se yon selebrasyon relijye enpòtan nan mwa jen. b~15 out: Sipozisyon Mari~b Sipozisyon Mari a se yon jou fèt kretyen ki make Asansyon Vyèj Mari a nan syèl la. Li fete ak ferve an Ayiti. b~20 septanm: anivèsè nesans Jean-Jacques Dessalines~b Dat sa a komemore nesans Jean-Jacques Dessalines, youn nan zansèt fondatè Ayiti yo e yon lidè kle nan lit pou endepandans la. b~17 oktòb: Lanmò Desalin~b 17 oktòb se yon jou komemorasyon lanmò Jean-Jacques Dessalines, ki raple enpak li sou istwa ayisyen an. b~1ye novanm: Jou tout Sen ~b Jou tout Sen se yon jou fèt relijye ki onore tout sen, selebre ak lapriyè ak vizit nan simityè. b~2 Novanm: Jou Mouri~b Jounen tout nanm yo se yon opòtinite pou rann omaj a moun ki mouri yo nan dekore tonm ak patisipe nan seremoni relijye yo. b~18 novanm: Komemorasyon batay Vertières~b Jou sa a onore viktwa desizif ayisyen an nan batay Vertières an 1803, ki te make fen okipasyon fransè a. b~Desanm 5: Jounen Dekouvèt~b 5 desanm selebre dekouvèt zile a pa Christopher Columbus an 1492. b~25 desanm: Nwèl~b Selebrasyon Nwèl ann Ayiti make pa reyinyon fanmi, manje fèt ak tradisyon relijye. Jou ferye ann Ayiti se pi plis pase repo nan lavi chak jou; sa yo se moman ki enkòpore nanm ak rezistans nan yon pèp. Chak selebrasyon bay yon opòtinite pou reyini ansanm, sonje sot pase a epi gade nan lavni ak espwa ak detèminasyon.

Moïse François : Yon jèn jounalis ayisyen angaje nan literati ak devlopman sosyal

Moïse François se yon jèn jounalis ayisyen, powèt ak etidyan lalwa nan Inivèsite Leta Ayiti. Li te fèt 13 novanm 1999 nan Pòtoprens e li se pi gran nan yon fanmi ki gen twa timoun. Li te grandi ant vil li a ak Camp-Perrin, yon ti vil nan sid Ayiti. Moïse François se yon jèn ayisyen ki gen yon karyè akademik ak pwofesyonèl remakab, ki montre yon pasyon pwofon pou literati, jounalis, angajman sosyal ak jistis. Li enkòpore kalite jèn dinamik ke swaf pou nenpòt gwo sosyete imen mande. Moyiz reklamasyon sitou yo dwe yon tope nan peyi yo nan liv li li. "Literati, sa ki libere ou, se premye kote mwen rete. Mwen te frekante Prag anba okipasyon Sovyetik Milan Kundera, gras a literati li yo, pi bon pase kèk kwen nan Pòtoprens, vil mwen an, anpil nan. li te plonje nan laterè ak laperèz konstan, "li te di. Gwo kilti literè li te kontribiye anpil nan lespri ouvè li, siviv li nan peyi sa a ak kreyativite enpresyonan li.

Konstitisyon Repiblik Ayiti: 1987 Amande an 2011 (Premye pati)

Pèp Ayisyen an pwoklame Konstitisyon sa a: Pou garanti dwa inaliénabl ak inalienabl yon moun nan lavi, libète ak pouswit bonè; an akò ak Lwa Endepandans li nan 1804 ak Deklarasyon Inivèsèl Dwa Moun nan 1948. Konstitye yon nasyon ayisyen sosyalman jis, ekonomikman lib e politikman endepandan. Pou reetabli yon eta ki estab ak fò, ki kapab pwoteje valè, tradisyon, souverènte, endepandans ak vizyon nasyonal la. Pou tabli demokrasi ki enplike pliryèl ideyolojik ak altènasyon politik ak afime dwa enviolab pèp ayisyen an. Ranfòse inite nasyonal la, nan elimine tout diskriminasyon ant popilasyon vil yo ak popilasyon riral yo, atravè akseptasyon nan kominote a nan lang ak kilti ak nan rekonesans dwa pou pwogrè, enfòmasyon ak edikasyon, sante, travay ak lwazi pou tout sitwayen. Pou asire separasyon ak distribisyon Harmony Pouvwa Leta yo nan sèvis enterè fondamantal ak priyorite nasyon an. Etabli yon rejim gouvènman ki baze sou libète fondamantal ak respè dwa moun, lapè sosyal, ekite ekonomik, konsiltasyon ak patisipasyon tout popilasyon an nan gwo desizyon ki afekte lavi nasyonal, atravè desantralizasyon efikas.

Dans tradisyonèl ayisyen, yon od pou kilti ak rasin Ayiti

Dans tradisyonèl ayisyen an rich nan istwa ak siyifikasyon. Li konstitye yon pati esansyèl nan kilti ayisyen an. Pratike pandan divès selebrasyon tankou festival ak seremoni relijye, li se nan sans li yo, yon temwayaj vibran sou rezistans ak kreyativite nan yon pèp ki gen rasin yo byen fon nan yon sot pase kaptivan. Atravè ritm, mouvman ak kostim li yo, dans sa a rakonte istwa, selebre tradisyon ak ini tout jenerasyon ayisyen.

Ayiti: Depatman Sant lan, youn nan depatman ki pi rezistan ak tranblemanntè natirèl

Depatman Sant, yo rele souvan Plateau Central, se youn nan dis (10) depatman ann Ayiti ki pi solid devan sèten fenomèn natirèl. Anvan li te vin youn nan dis (10) depatman ann Ayiti, depatman Sant la te fè pati Ekstrèm Nò. Li se renome pou peyizaj natirèl li yo, klima byosfè li yo ak rezistans li nan sèten fenomèn natirèl. Anplis de pwodiksyon natirèl li yo tankou mayi, pitimi ak bèt, depatman Sant lan konnen tou pou gwo mòn li yo ki konstitye yon defans solid kont sèten fenomèn natirèl tankou tranblemanntè ak inondasyon. Depatman Charlemagne Peralte ak Benoît Batravil ki konpoze sitou ak gwo mòn, se sèlman youn nan dis (10) yo ki pa gen yon debouche nan lanmè a. Sepandan, moun ki rete yo pwofite gwo rivyè, rivyè ak lak ki travèse li. . Ak yon sipèfisi 3,487 km², popilasyon depatman Sant lan estime a 678,626 dapre yon etid ki fèt an 2009. Sou menm zòn sa a, depatman an divize an kat (4) distri ak douz (12) komin. Fèt sou bò solèy leve ak Repiblik Dominikèn, depatman Sant la konekte lòt depatman peyi a tankou Nò ak Latibonit, epi konekte 2 peyi zile a atravè zòn fwontyè tankou Balladère, Hinche ak Cerca Carvajal. Nan depatman Sant lan, gen sit ki ta ka atire touris pou bote natirèl yo. Nan Saut d’Eau, gen kaskad Saut d’Eau, nan Hinche nou jwenn basen Zim, lak Péligre, baraj idwoelektrik Péligre, rivyè Latibonit, ak rivyè Deux (2 ) Chanm nan Thomonde, pi presizeman nan. "El Manni", pa lwen seksyon kominal Caille-Epin. Gras ak mòn solid li yo ak klima natirèl li yo, depatman Sant lan rete youn nan depatman ki pi rezistan nan ka yon tranblemanntè ann Ayiti.

Kisa Ayiti vle di? Orijin ak siyifikasyon mo a

Non "Ayiti" se pi plis pase yon mo; li pote nan tèt li istwa, kilti ak idantite yon pèp. Men, ki sa tèm sa a vrèman vle di ak ki orijin li? An nou dekouvri ansanm richès pawòl sa a ki fè rezon nan syèk yo.

Ayiti ak Deklarasyon Inivèsèl Dwa Moun

Ayiti, kòm yon nasyon Karayib ki rich nan istwa ak kilti, te jwe yon wòl enpòtan nan pwomosyon ak defans dwa moun depi endepandans li an 1804. Deklarasyon Inivèsèl Dwa Moun (DUHR), te adopte pa Asanble Jeneral Nasyonzini an 1948, enkòpore prensip fondamantal diyite imen, egalite ak libète pou tout moun, kèlkeswa orijin yo oswa sitiyasyon yo.

Ki jan Ayiti ye?

Ayiti, pèl nan Zantiy yo, se yon peyi ki rich nan istwa, kilti ak peyizaj varye. Anplis de sa nan anpil atraksyon li yo, li enteresan yo konsantre sou yon aspè jeyografik fondamantal: zòn sifas li yo. Atik sa a eksplore an detay gwosè teritwa ayisyen an, enpòtans jeyografik li ak enpak li sou lavi chak jou ayisyen yo.

Ayiti pral fè bri nan Milano Cortina 2026 ak ekip olenpik ki pa gen parèy nan mond lan

Dekouvri ekip inik olenpik Ayiti yo pou Milano Cortina 2026, yon melanj tradisyon ak modènite ki pral fè bri! #Haiti #MilanoCortina