Ayiti ap fè tit nan lemonn. E sa pa bon nouvèl. Eksplwatasyon ayisyen yo raman reveye anpil enterè, men toujou gen yon tandans pou lonje dwèt sou abi yo, koule lank pou brase pikan nan bò, emèt an bouk pou retransmèt dezòd k ap rache. Pa gen okenn medya pou fè amand pou rezistans pèp sa a fè tèt di. Pa gen moun ki souliye rezistans feròs ki sèvi kòm gaz pou pèp sa a sispann nan ravin lanmò yo. E si sa a se te nan yon sèten mezi sèl fason pou pale sou peyi sa a finalman atire atansyon? Se 26 jiyè 2024. Je olenpik yo fèk kòmanse an Frans. 33yèm Olympiad modèn nan. Dekontrakte, dapre Forbes Magazine, Ayiti klase pami dis nasyon ki gen pi bon kostim, ak fyète nan twazyèm plas. Anmenmtan, a kilomèt de Lafrans, sou “Zile dezòd malen orchestrated”, Ayisyen pa menm reyalize nan ki pwen rekonesans sa a fwontyè ak iwoni. Yon paradoks ki gen evokasyon, enpopilè, gen anpil chans pou fè dezagreyab. Yon imaj ayeryen montre vil Pari nan tout bèl li, eklere tankou pòtay paradi a, ki reflete tout grandè Lafrans, tout mayifisans li te akeri pandan syèk yo, san omisyon kontribisyon nan san koule pa ’machin nan terib. nan kolonizasyon. Mwen fèmen zye mwen, mwen tounen nan tan, mwen wè ankò ti gason sa kite poukont li, pèdi san yo pa menm konnen li, kondane nan echèk san yo pa menm konprann li. Apre sa, gen lòt yo. Ti gason nan menm sitiyasyon an, oswa pi mal. Entèdi nan sosyete a, yo pa konnen ki sa lavi a sere pou yo. Yo fòme klas elegant moun majinalize yo, nan kapasite yo kòm kannay, bon pou anyen, ak kannay ki detounen nan bèl nan sosyete a. Kontras sa a atire mwen, e mwen mande pou yon ti moman si moun ki fè eksperyans dezòd la soti deyò yo konprann enjeux yo ak reyalite a nan sitiyasyon an. Anplis de sa, mwen sanble ke menm majorite ayisyen k ap viv sou teritwa a pa gen okenn lide sou aspè fondamantal ak esansyèl nan sitiyasyon an.
Ayiti, yon peyi ki sitiye nan Karayib la, se yon destinasyon eksepsyonèl ki gen yon istwa rich, kilti vibran ak bèl peyizaj. Men yon lis moniman istorik ak bèl kote pou w vizite ann Ayiti pou w plonje w nan tè sa a ki chaje ak trezò. Ayiti ete: Gid vwayaj pou yon avanti inoubliyab: https://haitiwonderland.com/haiti/tourisme/haiti-ete--guide-de-voyage-pour-une-aventure-inoubliable/93
Rejyon Sidès Ayiti a se yon vre trezò peyizaj ak kilti, kote vil Jakmel ak Cayes-Jacmel okipe yon plas santral. Malgre ke yo pwòch jeyografikman epi pataje anpil resanblans, de vil sa yo gen karakteristik diferan ki fè yo inik. Dekouvri nan atik sa a prensipal diferans ki genyen ant Jakmèl ak Cayes-Jacmel, de destinasyon esansyèl pou eksplore pandan sejou ou an Ayiti.
Frankétienne se non sèn nonm ki te ofisyèlman pote non Jean-Pierre Basilic Dantor a. Li te fèt nan depatman Artibonite an Ayiti nan dat 12 avril 1936. Papa l, ki pa t rekonèt li lè l te fèt, te, dapre pwòp pawòl li, yon endistriyalis ameriken ki te vin fè biznis an Ayiti, epi manman l te yon peyizan Artibonite. Sa ki fè Frank yon ka menm jan ak gran atis Jamayiken an, Bob Marley, ki te gen yon istwa tipik, anplis lefèt ke toulede mesye yo te fè moun pale de peyi yo aletranje epi yo te make tè yo anndan poutèt atizay yo. Frank te mouri jedi 20 fevriye 2025, nan Delmas, vil kote li te fèt pandan plizyè dizèn ane. Li te pral selebre 89yèm anivèsè nesans li.
Nan annal istwa Ayiti, yon zile ki sitiye nan Karayib la nan papòt Gòlf Meksik la e ki pataje ak Repiblik Dominikèn, Jean-Jacques Dessalines parèt tankou yon Phoenix nan sann opresyon. Li te fèt esklav 20 septanm 1758 lakay Henri Duclos, nan Cormier (Grande-Rivière-du-Nord), nan koloni franse Sendomeng, Desalin se te yon kreyòl orijin Afriken (Afwo-Karayib). pandan abolisyon an 1794 reyalize atravè revòlt esklav, aktyèlman te sèvi kòm yon ofisye nan lame franse a pandan Revolisyon fransè a. Nan epòk sa a, lide libète ak egalite te nan kè enkyetid abitan koloni yo. Dessalines te patisipe aktivman nan batay kont fòs Panyòl ak Britanik yo, ansanm ak franse yo, nan Santo Domingo. Lè Jean-Jacques Dessalines te monte nan rang Lyetnan Jeneral, te vire kont franse yo pandan ekspedisyon Leclerc la, ke Bonaparte te voye Sen Domeng pou retabli otorite kolonyal ak esklavaj pandan Revolisyon ayisyen an. Apre yo te kaptire ak depòtasyon Tousen Louvèti an Frans nan dat 7 jen 1802, Desalin te pran yon wòl prensipal nan kontinye batay pou endepandans la. Li te dirije anpil batay, tankou batay Crête-à-Pierrot nan mwa mas 1802, kote li te galvanize sòlda li yo ak deklarasyon popilè li yo: "Kite moun ki vle rete esklav fransè yo kite fò a, se pou moun ki, okontrè, Ki moun ki vle mouri tankou moun ki lib, mete liy bò kote m ’." Nan dat 1ye janvye 1804, Jean-Jacques Dessalines te reyalize objektif endepandans yo te espere depi lontan lè li te pwoklame Ayiti kòm yon nasyon souveren, li te vin tounen dezyèm peyi nan Amerik yo ki te pran endepandans nan men yon pouvwa kolonyal. Li te vin premye lidè nasyon ki fèk fòme a e yo te rele l Anperè sou non James I. Sepandan, rèy enperyalis li a te make pa politik otoritè ak brital, tankou masak anpil kolon blan ak redistribisyon tè bay peyizan ki te nan men jeneral lame endepandans yo. Anplis de sa, li te òganize lachas pou delenkan nan vil la pandan y ap mete ann aplikasyon politik agrè solid, paske yo konsidere ke yo reprezante yon menas pou estabilite nasyon an, aksyon kontwovèsyal sa yo te lakòz divizyon nan sosyete ayisyen an. Desalin te asasinen 17 oktòb 1806 apre yon konplo kèk nan jeneral li yo te òganize nan lame ayisyen an, lanmò li te make fen peryòd kout men enfliyan li sou pouvwa a. Malgre konfli ki te genyen sou metòd li yo, yo rekonèt li kòm prensipal achitèk endepandans Ayiti e yo te onore non l an 1903 lè yo te atribiye a im nasyonal ayisyen an, La Dessalinienne, ki konpoze pa Justin Lhérisson. Finalman, gwo vizyonè Jean Jacques Dessalines. rete yon figi anblèm nan listwa Ayiti, rekonèt pou wòl li nan batay pou endepandans ak fen esklavaj nan rejyon an.
Premye me a se yon jou dedye a selebrasyon travay ak agrikilti. Se yon okazyon pou mete an valè pwodui lokal yo epi savoure gou otantik rejyon nou an. Haïti Wonderland ap ofri w yon resèt tradisyonèl ki mete aksan sou yon fwi anblèmatik nan cuisine ayisyèn nan: fwi apen an. Aprann kijan pou prepare bon gou "Tonm-Tonm" nan, yon akonpayman pafè pou selebre Kouzen Zaka.
VIH/SIDA rete yon gwo menas pou sante piblik, sitou pami jèn yo ann Ayiti. Fè fas ak reyalite sa a, LEAD-ACADEMY, yon òganizasyon ki te fonde an Desanm 2020 pa Dwinny Belval, angaje nan pwojè “KANPAY SANSIBILIZASYON POU GOUMEN KONT HIV/AIDS” (“Kanpay Sensibilizasyon Konbat VIH/SIDA”). Inisyativ sa a, ki te lanse nan kad Jounen Mondyal VIH/SIDA, vize mobilize timoun lekòl Kafou yo epi ankouraje konpòtman responsab devan epidemi sa a.
Ayiti, zile Karayib sa a ki gen yon pase istorik rich ak yon nati jenere, revele youn nan trezò ki pi presye li yo: Labadee. Nich a mwens pase 10 km nan nòdwès Cap-Haitien, Labadee kanpe tankou yon pèl bò lanmè, ki ofri vizitè li yo yon eksperyans ekskiz konbine detant, avanti ak dekouvèt kiltirèl.
Ayiti, peyi vibran sa a ki gen karaktè, sitiye nan yon rejyon kaptivan nan mond lan. Malgre ke anpil moun konnen li kòm yon eta zile Karayib la, yon kesyon souvan parèt: sou ki kontinan Ayiti ye? Atik sa a ba ou repons lan pandan w ap eksplore idantite inik jewografik ak kiltirèl bijou sa a nan Zantiy yo.
Ant plaj selès li yo, kilti vibran li yo ak istwa kaptivan li yo, Ayiti se yon destinasyon kaptivan ki merite yo dwe dekouvri. Premye peyi nwa ki pran endepandans li, Ayiti se yon peyi ki gen diferansye, kote mòn rankontre dlo kristal e kote chak kwen lari revele yon moso kilti inik. Pandan ke nou souvan tande pale de defi li yo, Ayiti ofri tou richès san sispèk pou vwayajè k ap chèche otantisite, eritaj ak avanti.
Nich sou kòt nò Ayiti, Labadie (souvan yo rele Labadee) se yon destinasyon ki dwe wè pou rayisab plaj selès yo ak avanti lanmè Li te ye pou peyizaj idilik li yo, dlo kristal ak aktivite varye, Labadie s etabli kòm yon etwal nan mitan. plaj ayisyen yo. Ann dekouvri ansanm bijou twopikal sa a ki atire vizitè ki soti toupatou nan mond lan.
An Ayiti, diri se yon eleman prensipal nan kuizin lan. Li se jwi nan tout fòm li yo, soti nan diri kolan nan diri ak djon djon. Men, nan aswè a, pa gen anyen tankou labouyl diri pou yon soupe limyè ak kalme. Prepare ak diri byen kwit, lèt, sik ak epis santi bon tankou kannèl ak noutmèg, sa a labouyl krèm se yon trete reyèl. Gen kèk moun ki ajoute bè oswa zès sitwon pou plis gou.
Premye nasyon nwa ki te libere tèt li anba esklavaj ak pran endepandans nan men Lafrans an 1804 e ki te enfliyanse lòt mouvman liberasyon atravè mond lan, enspire lit pou libète ak egalite.
Ayiti beni ak peyizaj natirèl espektakilè, ki gen ladan plaj sab blan, mòn ak divèsite biyolojik rich.
Ayiti gen yon eritaj istorik rich, ki gen ladan sit tankou Sitadèl Laferrière ak Palè Sans-Souci, ki nan lis UNESCO Mondyal Eritaj.
Ayiti gen yon kilti rich ak divèsifye, enfliyanse pa eleman Afriken, Ewopeyen yo ak endijèn. Mizik, dans, atizay ak kizin ayisyen yo selebre atravè lemond.
