Ayiti, premye repiblik Nwa endepandan nan mond lan, gen yon kalandriye ki rich an selebrasyon ki reflete istwa ewoyik li, kilti vibran li, ak tradisyon espirityèl pwofon li yo. Soti nan jou ferye nasyonal ki komemore endepandans rive nan selebrasyon relijye ki melanje Katolik ak Vodou, dekouvri moman kle ki anime lavi Ayisyen an pandan tout ane a.
Li atik la an :
1ye janvye make dat ki pi enpòtan nan kalandriye Ayisyen an. Se nan dat istorik sa a yo te pwoklame endepandans Ayiti an 1804, sa ki fè ansyen koloni Sen Domeng lan premye nasyon Nwa lib nan mond lan. Seremoni ofisyèl la dewoule avèk anpil ponp sou Plas Zam nan Gonayiv, sit anblèmatik pwoklamasyon istorik sa a.
Depi jou apre endepandans lan, Ayiti onore zansèt li yo ak ewo ki te goumen pou libète. Jounen komemorasyon sa a, ki selebre 2 janvye a, pèmèt pèsevere nan memwa moun ki te sakrifye lavi yo pou jenerasyon kap vini yo te ka viv nan libète.
Twa jou Karèm yo transfòme Ayiti an yon gwo teyat lari. Pòtoprens, Jakmèl ak Kap-Ayisyen vin vivan ak parad espektakilè, cha ak gwoup mizisyen k ap jwe konpa ak rara. Kanaval Ayisyen an rekonèt kòm youn nan pi festiv nan Karayib la.
1ye me an Ayiti gen yon doub siyifikasyon: yon selebrasyon travayè nan tout sektè yo ak yon rekonesans enpòtans vital agrikilti pou ekonomi nasyonal la.
Chak 18 me, Ayiti selebre kreyasyon drapo bikolò li a nan Arcahaie an 1803. Evènman sa a te make yon pwen tournan desizif nan Lagè Endepandans lan, li senbolize inite ant pèp Nwa ak Mila nan lit pou libète.
17 Oktòb onore Jean-Jacques Dessalines, fondatè nasyon Ayisyen an ak premye anperè, ki te asasinen trajikman an 1806. Dat sa a komemore pri ki te peye pou endepandans lan.
18 Novanm komemore Batay Vertières ki te desizif la, ki te sele defèt twoup franse yo epi ki te louvri chemen pou endepandans. Viktwa militè sa a rete grave nan memwa kolektif Ayisyen an.
Ayiti distenge pa yon senkretism relijye inik, kote tradisyon Katolik ak pratik Vodou yo koegziste an amoni.
- Vandredi Sen ak Pak: Selebrasyon Pasyon ak Rezirèksyon Kris la
- Asansyon: Komemore 40 jou apre Pak
- Corpus Christi: Onore prezans Kris la nan Ekaristi a
- Asompsyon (15 Out): Gwo fèt Maryen ki selebre monte Mari nan syèl la
- Nwèl (25 Desanm): Selebrasyon jwaye nesans Jezi a
1ye ak 2 Novanm ilistre senkretism Ayisyen an pafètman. Pandan ke Katolik yo onore sen yo epi priye pou moun ki mouri yo, pratikan Vodou yo selebre divinite Gede yo, loa lanmò ak fètilite yo. Jou sa yo make pa vizit nan simityè ak seremoni tradisyonèl yo.
Tranblemanntè 12 janvye 2010: Jou Memoryal
12 janvye grave kounye a nan memwa kolektif la kòm jou yon tranblemanntè devastatè te frape Ayiti, ki te lakòz plizyè milye viktim ak gwo destriksyon. Komemorasyon sa a onore moun ki pèdi lavi yo epi selebre rezistans pèp Ayisyen an.
- 29 mas: Ratifikasyon Konstitisyon an
- 7 avril: Lanmò Toussaint Louverture, prekisè endepandans
- 28 jiyè: Debakman Marin Ameriken yo an 1915
- 6 desanm: Arive Kristòf Kolon an 1492
Tankou tout lòt kote nan mond lan, Ayiti selebre tou:
- Jou Valentine a (14 fevriye): Selebrasyon lanmou
- Fèt Manman: Dènye dimanch nan mwa me a
- Fèt Papa: Yon jou dedye a papa yo
Dekouvri Ayiti pandan selebrasyon li yo vle di plonje tèt ou nan yon kilti otantik kote listwa, espirityalite ak lajwa de viv melanje an amoni. Kit ou asiste seremoni solanèl Endepandans yo, danse sou ritm kanaval la oswa patisipe nan pelerinaj Tout Sen yo, ou pral viv eksperyans inik ki revele nanm pwofon peyi ekstraòdinè sa a.
Ayiti, yon tè libète ak rezilyans, envite w dekouvri eritaj imateryèl eksepsyonèl li a atravè yon kalandriye fèstivite ki onore ni tan lontan gloriye li a ni tradisyon vivan li yo.
Planifye vwayaj ou an Ayiti ak dat enpòtan sa yo nan tèt ou pou yon eksperyans kiltirèl inoubliyab nan kè premye repiblik Nwa nan mond lan.
Facebook : https://www.facebook.com/haitiwonderland
Youtube : https://www.youtube.com/@haitiwonderland
Instagram : https://www.instagram.com/haitiwonderland/
Twitter : https://twitter.com/haitiwonderland
Linkedin : https://www.linkedin.com/in/haitiwonderland/
1ye janvye 1804, yon evènman enpòtan nan listwa mondyal te fèt: pwoklamasyon endepandans Ayiti. Jou sa a, Ayiti te vin premye peyi nwa endepandan nan mond modèn lan, sa ki te make fen plis pase yon deseni nan batay anmè kont opresyon kolonyal franse ak esklavaj.
Atik 2 Konstitisyon ayisyen an 1987, ki te amande an 2011, fè konnen koulè nasyonal yo se ble ak wouj. De koulè sa yo pa senp chwa ayestetik; yo enkòpore istwa, kilti ak aspirasyon pèp ayisyen an. Ann plonje nan siyifikasyon yo pi fon ak en ki asosye ak koulè ikonik sa yo. q~ATIK 2: Koulè nasyonal yo se: ble ak wouj.~q
Abòne ak bilten nou an pou w rete enfòme de tout aktivite nou yo ak aktyalite sou Ayiti.
Ayiti se konnen pou istwa enpòtan li ak wòl enpòtan li nan batay kont esklavaj ak pou endepandans. Peyi a te pran endepandans nan men Lafrans le 1ye janvye 1804, li te vin premye repiblik nwa endepandan nan mond lan e premye peyi nan Amerik yo ki te aboli esklavaj. Sepandan, endepandans sa a te gen yon pri menmen, efè yo toujou santi jodi a.
Mizik te toujou yon pati esansyèl nan kilti ayisyen an, e pami anpil estil ki soti nan zile Karayib sa a, Compas okipe yon plas espesyal. Se yon stil mizik ki pote avèk li istwa, divèsite kiltirèl ak enèji vibran Ayiti. b~Orijin ak Evolisyon~b Compas Haïtien, ke yo rele tou Konpa, gen yon gwo rasin nan tradisyon mizik ayisyen ak Afriken yo. Devlopman li te enfliyanse pa estil tankou merengue dominiken, salsa Kiben, djaz e menm rock. Fizyon estil sa a te lakòz yon son diferan ki reprezante richès kiltirèl ak divèsite Ayiti. Bousòl ayisyen an te evolye pandan plizyè dizèn ane yo, soti nan yon stil ki pi tradisyonèl pou ale nan fòm ki pi modèn ak sofistike. Atis iconik tankou Nemours Jean-Baptiste ak Tabou Combo te ede fòme genre a epi pouse l sou sèn mizik entènasyonal la. b~Karakteristik konpa a~b Le Compas Haïtien karakterize pa ritm entoksikan li yo ak aranjman konplèks li yo. Enstriman tradisyonèl tankou gita, saksofòn, tanbou, ak nan kou, bas, jwe yon wòl enpòtan nan kreye mizik sa a Hatian. Lirik yo, souvan chante an kreyòl ayisyen, adrese divès tèm, soti nan lanmou ak lajwa rive nan pwoblèm sosyal ak politik. Dans se yon eleman inséparabl nan konpa ayisyen an. Ritm yo irézistibl ankouraje dansè yo balanse nan mizik la. Mouvman dans tradisyonèl yo, tankou "Kompa Direk" ak "Kompa Love," reflete ekspresyon lajwa ak sensualite ki karakterize genre mizik sa a. b~Global Enfliyans~b Pandan ane yo, konpa ayisyen yo te depase fwontyè peyi DAyiti pou konkeri etap entènasyonal yo. Atis ayisyen yo te ede popilarize jan an atravè lemond, yo te pote avèk yo chalè ak vitalite kilti ayisyen an. Festival mizik ki dedye a Compas atire fanatik atravè mond lan, bay yon eksperyans Immersion nan mizik sa a Hatian. Bousòl ayisyen an se pi plis pase yon jan mizik; li se yon estanda pou kilti ayisyen an, yon glas ki reflete istwa, divèsite ak rezistans pèp ayisyen an. Dekouvri konpa ayisyen an vle di plonje nan yon mond ki gen ritm kaptivan, dans pasyone ak istwa kaptivan, pandan y ap selebre eritaj mizik inik Ayiti. Kit ou se yon moun ki renmen mizik mondyal oswa tou senpleman kirye pou nouvo eksperyans, Compas Haïtien se yon envitasyon pou yon vwayaj son inoubliyab.
Nan Jakmèl, yon gwoup jèn moun ki rele Eau de Vie, ki te fonde nan mwa jen 2021, dedye a dekouvwi nan kilti ayisyen. Pami manm fondatè yo se César Rocher, Déborah Vil, Max Jean Julien, Lansley Lemaire, Jacky Edwing Laguerre, Francesca Faustin, Sthélianie Dominique, Mackenson Gilot ak Gédeon Riché. Misyon yo se prezante jèn moun nan sit enkoni nan pwòp vil yo, e pli vit, nan tout peyi a. Atravè evènman tankou "Jounen Dantan la", Eau de Vie mete aksan sou tradisyon lokal yo ak fè pwomosyon echanj kiltirèl. Sitou ki baze nan Jacmel, gwoup la òganize aktivite li yo nan kote anblèm tankou basen ble a. Eau de vie espere ranfòse santi a ki fè pati jèn moun nan direksyon pou eritaj yo ak ankouraje yon lespri nan kominote ak pataje nan jèn ayisyen.
Jacmel se yon vil ki sitiye sou kòt sid Ayiti, plis presizeman nan depatman sidès la. Jiska jounen jodi a, vil la se yon kote ki renome pou achitekti kolonyal li ki byen prezève ak pou richès patrimwàn istorik li, ansanm ak karnaval li, youn nan pi popilè nan Karayib la. Jacmel se youn nan pi ansyen vil Ayiti. Gen kèk istoryen ki di ke li te egziste depi tan Tainyo, premye moun ki te abite zile a, ki te viv la depi avan Kristòf Kolon ak kolon li yo rive an 1492. Anvan li te vin Jacmel, vil sa a nan sidès Ayiti te rele Yakimel. Chanjman non Jacmel te fèt pa fransè yo pandan yo te kolonyalize pati lwès zile Espanyòl la. Pandan ane yo, Jacmel te tounen yon vil kote viv byen melanje ak bèlte lanmè a, nan kè vizitè li yo. Yo viv nati a an plen, epi lanmè a rete yon sous lajwa pandan tout jounen an. Jacmel ofri tout sa a, anplis pase li ki gloriye li kòm yon kote kle nan gwo istwa Ayiti. Avèk cham inik li, Jacmel se youn nan vil ayisyèn ki ka kite yon mak sou moun. Nan ane 50 ak 60 yo, jiska kòmansman ane 80 yo, Jacmel te youn nan destinasyon touristik ki pi popilè nan Karayib la akoz repitasyon li kòm yon vil ki gen bèlte ak gras natirèl ki pa t’ san rezon. Pandan tan sa yo, kòt Jacmel la te akeyi bato de kwazyè chaje ak tourist ki te vini soti nan tout kwen nan mond lan. Epi se tou pandan tan sa yo, ke Jacmel te youn nan vil ki te pi aktif nan komès nan Ayiti, youn nan vil ki te pi pwospè ekonomikman nan peyi a, sitou paske de gwo afluk tourist ki te vizite li regilyèman.
Premye nasyon nwa ki te libere tèt li anba esklavaj ak pran endepandans nan men Lafrans an 1804 e ki te enfliyanse lòt mouvman liberasyon atravè mond lan, enspire lit pou libète ak egalite.
Ayiti beni ak peyizaj natirèl espektakilè, ki gen ladan plaj sab blan, mòn ak divèsite biyolojik rich.
Ayiti gen yon eritaj istorik rich, ki gen ladan sit tankou Sitadèl Laferrière ak Palè Sans-Souci, ki nan lis UNESCO Mondyal Eritaj.
Ayiti gen yon kilti rich ak divèsifye, enfliyanse pa eleman Afriken, Ewopeyen yo ak endijèn. Mizik, dans, atizay ak kizin ayisyen yo selebre atravè lemond.
