Ayiti, yon peyi ki rich ak divès peyizaj, genyen plizyè trezò natirèl. Pami yo se pi gwo lak nan peyi a, yon bèl ti kras li te ye ki jwe yon wòl enpòtan nan ekosistèm lokal la. Chache konnen tout sa ou bezwen konnen sou lak sa a, enpòtans li ak bote li.
Li atik la an :
Pi gwo lak ann Ayiti se Lake Azuei, yo rele tou Étang Saumâtre. Sitiye nan Plaine du Cul-de-Sac, nan lès Pòtoprens, li pwolonje sou apeprè 170 km², sa ki fè li pi gwo dlo nan peyi Dayiti.
Lak sa a pataje yon fwontyè natirèl ak Repiblik Dominikèn epi li se sèlman 29 kilomèt de kapital la. Li antoure pa peyizaj espektakilè, ak mòn ak Flora tipik nan rejyon an.
- Kalite lak: Li se yon lak sale, dlo a gen yon konsantrasyon sèl ki pi wo pase sa ki nan rivyè dlo dous ak lak.
- Altitid: Sitiye apeprè 15 mèt anwo nivo lanmè, li se youn nan pi gwo lak salm nan rejyon Karayib la.
- Pwofondè: pwofondè mwayèn li relativman pa fon, men li varye selon sezon yo ak presipitasyon.
Lake Azuei se yon abita enpòtan pou flora ak fon lokal yo:
- Zwazo migratè: espès ki ra, tankou flamingo woz, frekante bank li yo pou manje ak repwodui.
- Pwason ak kristase: Malgre ke li se sale, lak la se lakay yo nan espès adapte nan anviwònman sa a, tankou sèten varyete tilapia.
- Plant akwatik: Marekaj yo ozalantou lak la plen ak vejetasyon, sèvi kòm yon refij pou plizyè espès bèt.
Lake Azuei se pa sèlman yon sit natirèl. Li jwe yon wòl enpòtan anpil pou popilasyon ki antoure yo:
- Sous dlo: Rezidan yo sèvi ak lak la pou plizyè bezwen, byenke salinite li limite sèten itilizasyon.
- Lapèch: Lak la bay kominote lokal yo resous manje esansyèl.
- Touris: peyizaj pitorèsk li yo atire vizitè ki vin admire dlo briyan li yo ak solèy kouche espektakilè.
Tankou anpil ekosistèm nan mond lan, Lake Azuei fè fas a plizyè defi:
- Peryodik inondasyon: Gwo lapli ka lakòz nivo lak la monte, inondasyon tè ki antoure.
- Polisyon: Dechè ak aktivite imen afekte kalite dlo ak ekosistèm lak la.
- Debwazman: Pèt kouvèti plant alantou lak la akselere ewozyon tè a ak degrade abita natirèl yo.
Lake Azuei souvan konpare ak Enriquillo Pond, ki sitiye nan Repiblik Dominikèn. De lak sa yo fòme yon pè jeyografik kaptivan, ak resanblans an tèm de salinité ak ekosistèm. Sepandan, Lake Azuei se yon ti kras pi piti pase Enriquillo Pond, ki se pi gwo lak nan Karayib la.
Lake Azuei reprezante yon eritaj natirèl presye pou Ayiti. Divèsite biyolojik li ak enpòtans li pou kominote ki antoure yo fè li yon sit ki merite pwoteje ak valè.
Keseswa pou wòl ekolojik li yo, pou peyizaj mayifik li yo oswa pou pwoksimite li ak kapital la, Lake Azuei se yon kote anblèm ki raple richès natirèl ak kiltirèl Ayiti.
Facebook : https://www.facebook.com/haitiwonderland
Youtube : https://www.youtube.com/@haitiwonderland
Instagram : https://www.instagram.com/haitiwonderland/
Twitter : https://twitter.com/haitiwonderland
Linkedin : https://www.linkedin.com/in/haitiwonderland/
Ayiti, yon peyi ki rich nan listwa, kilti ak bote natirèl, se youn nan destinasyon ki pi kaptivan ak sou-estime nan Karayib la. Pandan plizyè ane, peyi sa a te wè nan yon prism negatif, men jodi a, Ayiti merite yo dwe redekouvwi. Si w ap mande poukisa vwayaje ann Ayiti kounye a, atik sa a pral konvenk ou ke kounye a se moman pafè a pou dekouvri zile inik sa a, plen sipriz ak trezò kache.
Abòne ak bilten nou an pou w rete enfòme de tout aktivite nou yo ak aktyalite sou Ayiti.
Salon du Livre de Port-au-Prince se yon inisyativ literè òganizasyon kiltirèl Salon du Livre de Port-au-Prince (OCSLP), ki baze sou dezi pou ankouraje kilti ayisyen an an jeneral, ak anfaz patikilye sou literati. Òganizatè yo nan evènman an fèk anonse enskripsyon yo nan otè, ki moun ki pral nimewo 20, ak sa yo ki nan mezon piblikasyon, ki moun ki pral nimewo 5 pou dezyèm edisyon an, ki pral pran plas nan Vandredi Desanm 13 2024, nan lokal yo nan Enstiti franse a. an Ayiti. Dat limit enskripsyon an se Jedi 10 oktòb ane sa a. Tanpri sonje ke premye arive ki satisfè kritè obligatwa yo pral elijib pou patisipe nan dezyèm edisyon evènman an, dapre òganizatè yo. Seleksyon rijid ak restriksyon sa a nan sèlman 20 otè gen pou objaktif pou garanti yon eksperyans anrichisman pou otè yo ak piblik la, kidonk ankouraje echanj natif natal alantou travay yo prezante yo. Otè endepandan ak kay piblikasyon ki enterese enskri otè yo pou patisipe nan dezyèm edisyon sa a nan emisyon an envite pou soumèt aplikasyon yo atravè lyen sa a: https://form.jotform.com/louirardjohn8/salon-du-livre-de-port -au-prince. Pou kay piblikasyon ak distribisyon ki planifye pou yo ekspoze jou evènman an, ou ka enskri lè w klike sou lyen sa a: https://form.jotform.com/242596699603068. Yo mande w kontakte yo nan adrès sa a: salondulivre2023@gmail.com nan ka ta gen difikilte. Fwa Liv Pòtoprens toujou vle rete fidèl ak filozofi li, ki se ofri yon platfòm bay jèn otè yo epi ankouraje richès pwodiksyon literè ayisyen an, nan sipòte nouvo otè ki kontribye nan devlopman li. Evènman sa a se yon kontinyasyon nan premye edisyon an, ki vize pèmèt aparisyon nan yon anviwònman ki favorab nan echanj, kote otè jèn ka rankontre, pataje eksperyans yo epi angaje yo nan dyalòg ak lektè ak pwofesyonèl liv. Dapre òganizatè yo nan evènman an, patisipasyon ou kòm yon otè jèn yo pral esansyèl pou anrichi montre nan epi ofri yon eksperyans divèsifye nan vizitè yo. Envitasyon pou rantre nan inisyativ nòb sa a bay jèn otè ki poko pibliye 5 liv. Ou menm ki konsène, boul la se kounye a nan tribinal ou. Pa ezite fè jou sa a, 13 desanm 2024, yon jou inoubliyab pou tout moun ki renmen liv.
Ayiti, ki rich nan listwa ak rezistans, defini nan sis tèm ki enskri nan Konstitisyon li a. Tèm sa yo se pa sèlman prensip legal, men tou, valè fondamantal ki reflete sans ak idantite nasyon inik sa a. Dapre premye atik Konstitisyon 29 mas 1987 la, ki te amande 14 me 2011 la, Ayiti se yon Repiblik “endivizib, souveren, endepandan, lib, demokratik ak sosyal”. Pawòl sa yo enkòpore lespri pèp ayisyen an ak vizyon yon nasyon inifye.
Depi 2014, inisyativ “PRIM POU CHANJMAN” (PPC), Gwoup Konbit òkestre atravè Leaders of Tomorrow, onore jèn ayisyen ekstraòdinè ki fè aksyon remakab pou amelyore kominote yo. Okòmansman yo te rele "CITE SOLEIL PEACE PRIZE" e li te limite a sèlman jèn ki soti nan Site Solèy, pwogram sa a te elaji an 2023 pou l te genyen tout jèn nan peyi a ki gen yon enpak sosyal pozitif. Pou 11yèm edisyon li a, twa jèn lidè yo te rekonpanse pou devouman yo ak enfliyans sosyal yo nan kominote respektif yo.
Kolektif Légendaires, ki baze nan Montréal, anonse selebrasyon ak komemorasyon 100 an néyèswa Coupé Cloué ak Celia Cruz, ki fèt respektivman 16 me pou Coupé Cloué ak 21 oktòb pou Celia Cruz. Jès sa a, ki byen merite, pou de gwo figi sa yo nan mizik Karayib la, se yon demonstrasyon sou mak yo kite nan mond lan apre yo te pase sou latè sa a. Lè nou sonje kontribisyon yo nan mond mizikal la ak bèl simbolis yo reprezante nan vwa yo pou peyi yo chak, komemorasyon sa a se yon opòtinite pou selebre idantite yo ansanm ak mizik yo. Evènman prensipal yo pwograme nan kad komemorasyon sa a ap dewoule respektivman 28 fevriye, 10 me ak 18 oktòb. Evènman 28 fevriye a nan Kay Ayiti ki nan #3245, avni Émile-Journault ap make lansman fèt sa yo pou onore tou de atis yo. Genyen tou yon Gala 10 me an onè wa Coupé ak 18 oktòb an onè Reine Cubaine.
Premye nasyon nwa ki te libere tèt li anba esklavaj ak pran endepandans nan men Lafrans an 1804 e ki te enfliyanse lòt mouvman liberasyon atravè mond lan, enspire lit pou libète ak egalite.
Ayiti beni ak peyizaj natirèl espektakilè, ki gen ladan plaj sab blan, mòn ak divèsite biyolojik rich.
Ayiti gen yon eritaj istorik rich, ki gen ladan sit tankou Sitadèl Laferrière ak Palè Sans-Souci, ki nan lis UNESCO Mondyal Eritaj.
Ayiti gen yon kilti rich ak divèsifye, enfliyanse pa eleman Afriken, Ewopeyen yo ak endijèn. Mizik, dans, atizay ak kizin ayisyen yo selebre atravè lemond.
