Ayiti, ki nich nan Karayib la, souvan rekonèt pou plaj pitorèsk li yo ak kilti rich. Sepandan, peyi zile sa a pote tou yon eritaj istorik pwofon ak enpòtan: ke yo te premye peyi nwa ki te pran endepandans ak aboli esklavaj, vin tounen yon senbòl pwisan nan libète ak rezistans.
Li atik la an :
Nan fen 18tyèm syèk la, Ayiti, lè sa a yo te rele Santo Domingo, te koloni ki pi rich nan Amerik yo grasa endistri sik pwospere li. Sepandan, richès sa a te chita sou do dè santèn de milye esklav Afriken ki te sibi kondisyon travay iniman. Enspire pa ideyal Revolisyon fransè 1789 la, esklav Sendomeng yo te kòmanse mande dwa yo ak libète yo.
Revolisyon ayisyen an, ki te dire depi 1791 pou rive 1804, se te youn nan batay ki pi enpòtan ak odas kont opresyon kolonyal ak esklavaj. Sou lidèchip figi emblématiques tankou Toussaint Louverture, Jean-Jacques Dessalines, ak Henri Christophe, esklav ayisyen leve kont mèt franse yo pou reklame libète yo ak diyite moun.
1ye janvye 1804, Ayiti te pwoklame endepandans li, li te vin premye repiblik nwa gratis nan mond lan ak dezyèm nasyon nan Nouvo Monn ki te pran endepandans apre Etazini. Jounen sa a make non sèlman nesans yon nouvo Leta men tou yon pwen vire nan istwa batay kont esklavaj ak kolonyalis.
Lendepandans ayisyen an te gen yon gwo enpak sou sèn entènasyonal la. Li te voye yon mesaj retentyan bay pouvwa kolonyal yo nan epòk la, ki demontre ke pèp oprime yo te kapab libere tèt yo ak oto-detèmine. Siksè sa a te sèvi kòm yon enspirasyon ak modèl pou mouvman liberasyon nan Amerik yo ak pi lwen.
Nan koloni vwazen yo, egzanp ayisyen an souve ni espwa ak laperèz. Esklav ak popilasyon oprime yo te wè sa kòm yon ti limyè nan espwa pou pwòp emansipasyon yo, pandan y ap kolon ak pwopriyetè esklav yo te pè revòlt menm jan an. Endepandans peyi DAyiti konsa te ede katalize yon seri mouvman abolisyonis ak endepandans atravè kontinan Ameriken an ak nan lòt rejyon nan mond lan.
Malgre ke Ayiti te okòmansman izole diplomatikman ak ekonomikman pa gwo pouvwa yo, sitou akòz menas li te poze pou sosyete esklavaj, peyi a te pèsevere nan demand li pou rekonesans entènasyonal yo. Ayiti te ofri tou sipò nan lit liberasyon nan lòt rejyon yo, kontribye nan emansipasyon nasyon yo oprime.
Pa egzanp, Simon Bolivar, pi popilè liberatè Amerik di Sid la, te resevwa sipò enpòtan nan men Ayiti nan batay li pou endepandans ak koloni Panyòl yo nan Amerik di Sid. An retou, Bolivar te pwomèt pou aboli esklavaj nan teritwa li ta libere yo, yon angajman li te toujou kenbe.
Jodi a, eritaj endepandans ayisyen an rete yon senbòl pwisan rezistans ak rezistans. Sepandan, Ayiti kontinye ap fè fas a anpil defi, tankou ekonomik, politik ak sosyal, ki te eritye anpil nan istwa kolonyal li ak izolasyon entènasyonal apre endepandans li.
Li enpòtan pou rekonèt ak selebre wòl pyonye Ayiti nan istwa endepandans mondyal la. Lè nou rann omaj pou batay ewoyik pèp ayisyen an, nou onore nonsèlman kontribisyon yo nan libète inivèsèl, men tou, kouraj inebranlab yo fè fas ak advèsite.
Ayiti, bèso endepandans la, se yon senbòl kouraj ak detèminasyon. Istwa li a raple mond lan enpòtans batay pou dwa moun ak libète. Nan selebre endepandans Ayiti, nou rann omaj non sèlman pou ewo revolisyon ayisyen an, men tou pou tout moun, atravè tout epòk yo, ki te goumen pou yon mond ki pi jis ak ekitab.
Facebook : https://www.facebook.com/haitiwonderland
Youtube : https://www.youtube.com/@haitiwonderland
Instagram : https://www.instagram.com/haitiwonderland/
Twitter : https://twitter.com/haitiwonderland
Linkedin : https://www.linkedin.com/in/haitiwonderland/
Jeux Olenpik yo nan tout swing, e ane sa a, Ayiti ap fè yon antre remakab. Pou atlèt ayisyen, jwèt sa yo se non sèlman yon opòtinite pou demontre talan spòtif yo, men tou pou pote koulè kilti yo ak istwa yo byen wo. Ak sa a, gras a yon kolaborasyon eksepsyonèl ant Stella Jean ak Philippe Dodard.
KOJES se yon asosyasyon jèn san bi likratif ki te fonde an Novanm 2020 nan Cité Soleil. Pi gwo bidonvil an Ayiti ak nan Karayib la. Depi okòmansman, KOJES te angaje nan pwomosyon edikasyon, kilti ak fòmasyon atravè plizyè inisyativ. Youn nan pwojè prensipal li yo se yon espas pou deba sosyal ak kiltirèl ki pèmèt anpil jèn rankontre epi diskite sou pwoblèm sosyal yo. Malgre ke afwontman ki te rekòmanse andedan Cité Soleil an Septanm 2022 yo te bloke kolòn sa a tanporèman, KOJES te kapab reprann tèt li lè li te lanse konkou ekri lèt KOJES la, ki te vize retabli lyen presye sa a ant jèn yo atravè literati. Jodi a, asosyasyon an ap lanse yon nouvo defi ak Festival Jèn Soley la, ki pral dewoule soti 20 pou rive 22 septanm 2025, sou tèm evokatif la: "Di pou egziste." Pami envite ki pral patisipe nan festival sa a, nou ka mansyone pami lòt moun selèb Lyonel Trouillot, powèt talan Carl Henry Burrin, jèn powèt slam Pacôme Emmanuel, romansye Louis Bernard Henry, powèt Inima Jeudi, ak jèn powèt Adlyne Bonhomme.
Abòne ak bilten nou an pou w rete enfòme de tout aktivite nou yo ak aktyalite sou Ayiti.
Ayiti, pèl Zantiy yo, se yon peyi ki rich nan istwa ak tradisyon. Kilti vibran ak divès li yo reflete atravè jou ferye nasyonal li yo, fèstivite kiltirèl, manje tradisyonèl yo, kwayans relijye, istwa popilè, ak jwèt tradisyonèl yo. An nou plonje nan twal sosyal peyi DAyiti pou nou dekouvri bote tradisyon li yo. b~Fè Nasyonal:~b Fèt nasyonal ann Ayiti se moman fyète ak inite nasyonal paske 1ye janvye, Jou Endepandans lan, komemore viktwa esklav ayisyen yo sou fòs kolonyal franse yo an 1804, sa ki fè Ayiti vin premye peyi endepandan an Ayiti.Amerik Latin ak Karayib la oswa komemorasyon an. Batay Vertières 18 novanm. Batay Vertières se te youn nan dènye gwo batay revolisyon an. Li te fèt nan Vertières, toupre vil Okap. b~Fete Kiltirèl:~b Ayiti se popilè tou pou fèstivite kiltirèl li yo, sitou Kanaval, ki se yon eksplozyon koulè, dans, ak mizik. Evènman atistik ak atizanal, tankou festival Rara, se yon opòtinite pou atis yo montre talan yo. Rara a, yon parad mizik, konbine folklò ak espirityalite, kreye yon eksperyans inik. b~Manje Tradisyonèl:~b Kuizin ayisyen an se yon plezi pou papiyon gou yo. Asyèt tankou griot (kochon fri), diri djon djon (diri ak dyondyon nwa), ak lejand joumou (soup joumou) se yon pati entegral nan tradisyon gastronomik ayisyen an. Gou fonse, epis santi bon ak metòd pou kwit manje eritye nan tradisyon Afriken ak franse fè cuisine ayisyen an inoubliyab. b~Vodou:~b Vodou, souvan mal konprann, se yon relijyon synchretic ki enkòpore eleman nan Katolik, animism Afriken, ak kwayans endijèn. Li jwe yon wòl enpòtan nan lavi chak jou Ayisyen, li enfliyanse mizik, dans, ak rit relijye yo. Vodou se yon ekspresyon pwofon espirityalite ayisyen an. The Tales (Krik Krak, Tim Tim, Bwa Sèch): Istwa popilè ayisyen, ki pase de jenerasyon an jenerasyon, rich nan moralite ak sajès. b~Konbit :~b Konsèp Konbit reprezante solidarite kominote a. Ayisyen mete tèt yo ansanm pou fè travay kominotè, kit se nan domèn agrikòl, kit pou pwojè konstriksyon. Se yon egzanp vivan lespri kolektif ki anvayi sosyete ayisyen an. Gwo pwojè ki pi resan pou jounen jodi a konsène konstriksyon kanal soti nan Rivyè Masak rive nan Wanamint, ki te fèt ant septanm ak desanm 2023. Plizyè milye abitan nan nò peyi a te mobilize tout fòs yo pou bati yon kanal ki te pèmèt yo ranmase dlo. fèt pou irigasyon nan plantasyon yo, nan objektif pou jwenn pi bon rekòt. Malgre mwayen modès yo, yo te motive pa eslogan "KPK" (Kanal la pap kanpe), yon repons dirèk bay Prezidan Dominiken an Luis Abinader ki te avèti yo e ki te fè tout sa ki nan pouvwa li pou sispann konstriksyon kanal la. Chanèl sa a reprezante gwo solidarite ayisyen yo e li reyafime fyète nasyonal la. Malgre defi ekonomik yo, pèp nò Ayiti te demontre yon detèminasyon eksepsyonèl pou travay ansanm pou yon objektif komen. Eslogan “Kanal la pap kanpe” enkòpore detèminasyon yo an fas a presyon ekstèn yo e li montre volonte yo san konsyans pou kontinye konstriksyon kanal la. b~Jwèt Tradisyonèl:~b Jwèt tradisyonèl yo se yon pati esansyèl nan lavi chak jou an Ayiti. Jwèt tankou lido, sote kòd, Yoyo, Ralba, Marèl, TiTaTo, Kay, lago kache, Monte kap, teke mab, woule sèk, twa fwa se manbo, ak domino mete moun ansanm, ankouraje kamaradri ak plezi. Tradisyon ayisyen yo se yon melanj Harmony espirityalite, kominote, ak divèsite kiltirèl. Chak aspè, soti nan fèt nasyonal yo rive nan jwèt tradisyonèl yo, ede mare tapi kiltirèl rich ki fè Ayiti fyè. Tradisyon sa yo se kè nasyon an k ap bat, yon eritaj presye ki kontinye ap pase de jenerasyon an jenerasyon.
Ayiti, pèl nan Karayib la, ofri yon eksperyans inik pou vwayajè k ap chèche otantisite, bote natirèl ak dekouvèt kiltirèl. Kontrèman ak kwayans popilè, peyi sa a plen ak trezò san sispèk ki pwomèt souvni dirab. Men poukisa yon vwayaj ann Ayiti se pi plis pase jis yon escaped: se yon imèsyon nan yon richès kiltirèl ak natirèl enprenabl.
Premye nasyon nwa ki te libere tèt li anba esklavaj ak pran endepandans nan men Lafrans an 1804 e ki te enfliyanse lòt mouvman liberasyon atravè mond lan, enspire lit pou libète ak egalite.
Ayiti beni ak peyizaj natirèl espektakilè, ki gen ladan plaj sab blan, mòn ak divèsite biyolojik rich.
Ayiti gen yon eritaj istorik rich, ki gen ladan sit tankou Sitadèl Laferrière ak Palè Sans-Souci, ki nan lis UNESCO Mondyal Eritaj.
Ayiti gen yon kilti rich ak divèsifye, enfliyanse pa eleman Afriken, Ewopeyen yo ak endijèn. Mizik, dans, atizay ak kizin ayisyen yo selebre atravè lemond.
Haïti deviendra et restera le pays le plus riches du monde au nom de Jesus. Cette force mysterieuse qui est Dieu lui même est avec Haïti et c'est lui qui rallumera notre flame 🔥 et l'etoile d'Haïti brillera partout même dans les tenebres les plus profond. Car Haïti est pour Dieu et Dieu pour Haïti. Que l'huile du tout puissant (divine) tombe sur Haïti et que dès aujourdhui tout monde voit Haïti comme un pays riches, libres,et qui continue de prosperer a la vue du monde entier.Que le bon sens et l'esprit de sagesse qui vient de Dieu ranime chaque personne qui va diriger ce pays pour le bien du peuple et aussi des etranger qui demeuront ce pays. Haïti, est le pays ou on vit la vie on aime la ,on respecte la vie,on vit la vie sainement. Tout prospere en Haïti pour la gloire de Dieu et le peuple qui y reside. Au nom de JESUS.Amen.
24 Septanm 2024 | 09:41:23 AMÇa me fait plaisir losque les gens dissent des belles chooses vrais de mon pays.
18 Oktòb 2024 | 03:58:01 AM