Pandan Je Olenpik 2024 yo te lanse Vandredi 26 Jiyè sa a, Paris te vibre nan ritm pèfòmans atistik ak parad ki soti nan plis pase 200 delegasyon atravè mond lan. Pami delegasyon sa yo, Ayiti te rekòmanse ak yon inifòm olenpik ki te atire atansyon entènasyonal e ki te klase twazyèm nan 10 inifòm ki pi elegant, dapre Forbes.
Ayiti, yon peyi ki rich nan istwa ak divèsite kiltirèl, ofri yon trezò mizik inik atravè ritm kaptivan li yo. Mizik ayisyen an, ki anrasinen pwofondman nan fizyon diferan enfliyans Afriken, Ewopeyen yo ak Karayib la, konstitye yon ekspresyon vibran nan idantite nasyonal la. Youn nan eleman diferan nan mizik ayisyen an se divèsite ritm li, ki reflete plizyè aspè nan lavi chak jou, soti nan selebrasyon relijye nan moman lajwa ak lapenn. Rit ayisyen, ki pote enèji kontajye, se yon refleksyon nanm pèp ayisyen an. Youn nan estil mizik ki pi enkoni an Ayiti se konpa dirèk, ki te parèt nan ane 1950 yo. Ritm ki atire sa a, ansanm ak melodi ki kaptivan, te kaptire kè mondyalman. Bousòl dirèk la enkòpore fizyon diferan estil mizik, tankou djaz, mereng, ak eleman mizik tradisyonèl ayisyen an. Tradisyon mizik ayisyen yo pa limite a son kontanporen. Vodou, yon pratik espirityèl zansèt, gen yon gwo enfliyans tou sou mizik ayisyen an. Ritm vodou, souvan ki asosye ak seremoni relijye, kreye yon koneksyon pwofon ant espirityalite ak ekspresyon atistik. Anplis de sa, dans se inséparabl ak mizik ayisyen an. Mouvman yo grasyeuz ak enèjik nan dans tradisyonèl tankou rasin, konbine avèk ritm kaptivan, transpòte dansè ak espektatè nan yon mond kote ekspresyon kòporèl vin tounen yon fòm atizay vivan. Eksplore tradisyon mizik ak dans ann Ayiti se tankou plonje nan yon linivè kote istwa, kilti ak espirityalite yo ann amoni. Ritm sa yo, pase de jenerasyon an jenerasyon, se pi plis pase jis nòt; yo enkòpore nanm yon pèp ak richès divèsite li. Selebre tradisyon sa yo bay omaj a eritaj kiltirèl eksepsyonèl Ayiti ak kontribisyon anpil valè li nan sèn mizik mondyal la.
Ayiti, yon nasyon ki rich nan istwa ak kilti, okipe yon pozisyon espesyal nan rejyon Karayib la. Men ki kote Ayiti ye egzakteman nan achipèl twopikal sa a? Dekouvri kote jeyografik li yo ak sa ki mete peyi sa a apa nan mitan vwazen zile li yo.
KOJES se yon asosyasyon jèn san bi likratif ki te fonde an Novanm 2020 nan Cité Soleil. Pi gwo bidonvil an Ayiti ak nan Karayib la. Depi okòmansman, KOJES te angaje nan pwomosyon edikasyon, kilti ak fòmasyon atravè plizyè inisyativ. Youn nan pwojè prensipal li yo se yon espas pou deba sosyal ak kiltirèl ki pèmèt anpil jèn rankontre epi diskite sou pwoblèm sosyal yo. Malgre ke afwontman ki te rekòmanse andedan Cité Soleil an Septanm 2022 yo te bloke kolòn sa a tanporèman, KOJES te kapab reprann tèt li lè li te lanse konkou ekri lèt KOJES la, ki te vize retabli lyen presye sa a ant jèn yo atravè literati. Jodi a, asosyasyon an ap lanse yon nouvo defi ak Festival Jèn Soley la, ki pral dewoule soti 20 pou rive 22 septanm 2025, sou tèm evokatif la: "Di pou egziste." Pami envite ki pral patisipe nan festival sa a, nou ka mansyone pami lòt moun selèb Lyonel Trouillot, powèt talan Carl Henry Burrin, jèn powèt slam Pacôme Emmanuel, romansye Louis Bernard Henry, powèt Inima Jeudi, ak jèn powèt Adlyne Bonhomme.
Avèk dlo kristal li yo, plaj sab amann ak klima twopikal, Ayiti se yon destinasyon rèv pou rayisab lanmè Peyi a plen ak plaj nan syèl la ki atire tou de touris etranje ak rezidan lokal yo. Men yon seleksyon nan plaj ki pi vizite ann Ayiti, yo chak ofri yon eksperyans inik.
Pot’iwa Pizza, yon konpayi ayisyen ki renome pou pitza li yo ak gou natif natal ayisyen, kontinye elaji anprint entènasyonal li ak ouvèti iminan nan senkyèm restoran li a, ki sitiye nan Brooklyn, New York. Nouvo ouvèti sa a make yon etap enpòtan nan kwasans Pot’iwa Pizza epi li montre siksè li pa nye depi lè li te kreye.
Byenvini ann Ayiti, peyi ki gen diferansye ak gou ki kaptivan. Pami trezò gastronomik yo dekouvri pandan vwayaj ou a se lambi kòk, yon plat bon gou ak nourisan ki ofri tou benefis pou andirans ou. Nan atik sa a, plonje tèt ou nan mond lan nan kòk lan epi kite tèt ou sedwi pa gou ekskiz li yo ak pwopriyete dinamize. Konk larenn lan, ke yo rele tou "konk larenn lan", se yon molisk maren anblèm ann Ayiti. Kò sansib ak bon gou li fè li yon vrè plezi gastronomik. Imajine w ap jwi konk griye, wouze ak ji sitwon fre, sou yon plaj solèy peyi Dayiti, yon eksperyans ki reveye tout sans ou epi ki transpòte w nan yon mond plezi gastronomik.
Ayiti, ki rele "Pèl Zantiy yo", se pi plis pase yon destinasyon bò lanmè. Li se tou yon paradi pou rayisab avanti ak eksplorasyon. Ant mòn, twou wòch, kaskad dlo ak pak nasyonal yo, peyi sa a plen ak sit kote ou ka jwi eksperyans sezisman. Men yon seleksyon dis kote ann Ayiti ki pwomèt moman inoubliyab ak imèsyon total nan lanati ak kilti ayisyen an.
Ayiti, premye repiblik nwa endepandan nan mond lan, te jwe yon wòl eksepsyonèl nan demand endepandans lòt nasyon yo. Byenke lòt evènman istorik te pase souvan, kontribisyon Ayiti te bay nan liberasyon lòt peyi yo te enpòtan e li merite pou yo mete aksan sou. b~Revolisyon ayisyen an~b Nan fen 19yèm syèk la, Ayiti te jete chenn esklavaj yo e li te reyalize sa ki enposib lè li te libere tèt li anba dominasyon kolonyal franse a. Nan 1804, peyi a te pwoklame endepandans li, ki te inogirasyon nan yon nouvo epòk pou pèp oprime atravè mond lan. b~Enspirasyon pou Amerik Latin nan~b Revolisyon ayisyen an te yon gwo sous enspirasyon pou mouvman endepandans yo nan Amerik Latin nan. Figi ikonik tankou Simón Bolívar ak Francisco de Miranda te rekonèt kouraj ak detèminasyon ayisyen yo kòm yon fòs pou pwòp lit yo. Nan sipò materyèl ak ideyolojik mouvman sa yo, Ayiti kontribye nan aparisyon plizyè nasyon endepandan nan Amerik di Sid. b~Enfliyans an Afrik~b Pi lwen pase Amerik yo, Ayiti te jwe yon wòl enpòtan tou nan demand endepandans Lafrik. Lidè Afriken yo te kite yon eritaj ki te enspire tout jenerasyon konbatan pou libète sou kontinan Afriken an. Lide ke moun oprime yo te kapab leve kont opresè yo te jwenn yon eko pwisan nan lit yo pou endepandans ann Afrik. b~Sipò pou Mouvman Liberasyon~b Pandan tout listwa li, Ayiti te bay yon gwo sipò pou mouvman liberasyon atravè lemond. Keseswa atravè deplwaman twoup yo, resous finansye oswa diplomasi aktif, peyi a demontre solidarite li ak moun k ap goumen pou otonomi yo. Kontribisyon Ayiti te souvan diskrè men enpòtan anpil. Ayiti, kòm pyonye endepandans ak libète, kite yon enpak dirab sou sèn mondyal la. Eritaj li a rezone atravè kontinan, raple mond lan ke demand la pou libète se inivèsèl. Lè nou rekonèt ak selebre wòl Ayiti nan endepandans lòt nasyon yo, nou non sèlman onore istwa li, men nou pran angajman tou pou ankouraje yon avni kote tout moun gen opòtinite pou fòme desten yo.
Ayiti ap fè tit nan lemonn. E sa pa bon nouvèl. Eksplwatasyon ayisyen yo raman reveye anpil enterè, men toujou gen yon tandans pou lonje dwèt sou abi yo, koule lank pou brase pikan nan bò, emèt an bouk pou retransmèt dezòd k ap rache. Pa gen okenn medya pou fè amand pou rezistans pèp sa a fè tèt di. Pa gen moun ki souliye rezistans feròs ki sèvi kòm gaz pou pèp sa a sispann nan ravin lanmò yo. E si sa a se te nan yon sèten mezi sèl fason pou pale sou peyi sa a finalman atire atansyon? Se 26 jiyè 2024. Je olenpik yo fèk kòmanse an Frans. 33yèm Olympiad modèn nan. Dekontrakte, dapre Forbes Magazine, Ayiti klase pami dis nasyon ki gen pi bon kostim, ak fyète nan twazyèm plas. Anmenmtan, a kilomèt de Lafrans, sou “Zile dezòd malen orchestrated”, Ayisyen pa menm reyalize nan ki pwen rekonesans sa a fwontyè ak iwoni. Yon paradoks ki gen evokasyon, enpopilè, gen anpil chans pou fè dezagreyab. Yon imaj ayeryen montre vil Pari nan tout bèl li, eklere tankou pòtay paradi a, ki reflete tout grandè Lafrans, tout mayifisans li te akeri pandan syèk yo, san omisyon kontribisyon nan san koule pa ’machin nan terib. nan kolonizasyon. Mwen fèmen zye mwen, mwen tounen nan tan, mwen wè ankò ti gason sa kite poukont li, pèdi san yo pa menm konnen li, kondane nan echèk san yo pa menm konprann li. Apre sa, gen lòt yo. Ti gason nan menm sitiyasyon an, oswa pi mal. Entèdi nan sosyete a, yo pa konnen ki sa lavi a sere pou yo. Yo fòme klas elegant moun majinalize yo, nan kapasite yo kòm kannay, bon pou anyen, ak kannay ki detounen nan bèl nan sosyete a. Kontras sa a atire mwen, e mwen mande pou yon ti moman si moun ki fè eksperyans dezòd la soti deyò yo konprann enjeux yo ak reyalite a nan sitiyasyon an. Anplis de sa, mwen sanble ke menm majorite ayisyen k ap viv sou teritwa a pa gen okenn lide sou aspè fondamantal ak esansyèl nan sitiyasyon an.
Ayiti, yon peyi ki souvan asosye ak defi sosyo-ekonomik li yo, tou gen yon richès enkwayab nan talan ak potansyèl nan divès domèn, tankou espò. Youn nan pi bèl bèl pyè koute chè nan trezò sa a se Melchie Dumornay, yon jèn jwè foutbòl ki te fèk vote pi bon jwè CONCACAF. Tit prestijye sa a mete aksan sou non sèlman kapasite eksepsyonèl li yo, men tou, gwo potansyèl Ayiti genyen pou enpresyone mond lan.
Premye nasyon nwa ki te libere tèt li anba esklavaj ak pran endepandans nan men Lafrans an 1804 e ki te enfliyanse lòt mouvman liberasyon atravè mond lan, enspire lit pou libète ak egalite.
Ayiti beni ak peyizaj natirèl espektakilè, ki gen ladan plaj sab blan, mòn ak divèsite biyolojik rich.
Ayiti gen yon eritaj istorik rich, ki gen ladan sit tankou Sitadèl Laferrière ak Palè Sans-Souci, ki nan lis UNESCO Mondyal Eritaj.
Ayiti gen yon kilti rich ak divèsifye, enfliyanse pa eleman Afriken, Ewopeyen yo ak endijèn. Mizik, dans, atizay ak kizin ayisyen yo selebre atravè lemond.
