Samdi 27 jiyè pase a, sant kiltirèl Pyepoudre, ki chita sou nimero 312 sou wout de Bourdon, te transfòme an yon veritab ruch kreyatif gras ak inisyativ Asosyasyon Kiltirèl Salon du Livre de Port-au-Prince ki rele ’’Viv nan pwoz ak pwezi’’ Evènman sa a, mete sou tèm "Ayiti, yon peyi ki abite nou", te kenbe pwomès li yo nèt. Rasanble jèn talan ki soti nan tout orijin pou eksprime jeni yo atravè chante, rap, slam, dans ak pwezi. Evènman atistik sa a te gen yon gwo siksè ak yon jèn piblik ki te vini an gwo kantite pou swiv aktivite a. Li te tou mete aksan sou angajman k ap grandi nan jèn ayisyen yo nan kilti.
Mèkredi 24 oktòb 2024, nan lokal Biwo Pwoteksyon Sitwayen an, sou Route de Bourdon, te dewoule 8èm mèkredi chèz Monferrier Dorval la. Pou rapèl, Chair Wednesdays se youn nan inisyativ yo pran nan kad Chèz Dwa Konstitisyonèl Monferrier Dorval, ki te etabli 12 Mas nan Konsèy Inivèsite Leta d Ayiti (UEH). Rektè a, Mesye Fritz Deshomme, se direktè teknik la. Pwofesè Henri Marge Dorléans, ansyen Minis Jistis, se direktè syantifik la, epi dwayen Fakilte Dwa ak Syans Ekonomik, Me Eugène Pierre Louis, okipe tou de pozisyon vis-prezidan teknik ak syantifik. Nou ta dwe remake tou ke de objektif prensipal chèz la se, sou yon bò, ankouraje memwa pwofesè Dorval, prezidan Asosiyasyon Bawo a nan epòk la, lach asasinen devan kay li, toupre sa prezidansyèl la. de fwa, 20 out 2020. Yon lòt bò, se yon kesyon pou ankouraje travay li te antreprann nan peyi a, kòm pwofesè Dwa Konstitisyonèl, nan bezwen pou opere yon chanjman konstitisyonèl pou fasilite. Gouvènans efikas ak pi bon jesyon enstitisyonèl Ayiti.
29 Out 2025 la pral make de evènman eksepsyonèl: wityèm anivèsè angajman Pierre Marc BAPTISTE kòm yon jèn lidè ak aktivis sosyal ak politik, ak lansman ofisyèl Prim Angajman an. Inisyativ inik sa a gen pou objaktif pou onore ak ankouraje jèn lidè, pwofesyonèl ak akademik pou devouman ak patisipasyon aktif yo nan lavi kominote a. Misyon Prim Angajman an se rekonèt lidèchip jèn yo, ankouraje angajman sivik, epi mete aksan sou modèl enspiran ki kapab enfliyanse pozitivman yon jenerasyon antye. Atravè prim sa a, Pierre Marc BAPTISTE espere ankouraje jèn yo pou yo patisipe nan aksyon konkrè ki vize rezoud pwoblèm kominote a, diminye inegalite sosyal yo, epi ranfòse patisipasyon sivik. Premye edisyon an pral patikilyèman senbolik. Uit jèn lidè ki soti nan plèn Cité Soleil la pral onore pou enpak sosyal ak kominotè inisyativ yo. Nan yon jès solidè ak pataj konesans konkrè, 200 liv pral bay tou nan bibliyotèk Lise Duvivier nan Cité Soleil, pou kontribye nan edikasyon ak fòmasyon jenerasyon kap vini yo. Avèk prim sa a, Pierre Marc BAPTISTE konfime ankò kwayans li ke angajman jèn yo se yon levye esansyèl pou chanjman sosyal ak politik an Ayiti. Sa a se yon opòtinite inik pou selebre moun k ap pran aksyon pou transfòme kominote yo a, tout pandan n ap enspire lòt jèn yo pou yo swiv chemen aksyon ak lidèchip la. Nan dat 29 out 2025, yo pral onore jèn Ayisyen yo, epi yo pral etabli yon nouvo tradisyon rekonesans ak enspirasyon pou ankouraje angajman sivik ak responsablite nan tout peyi a.
Kwen Pawòl Lib ap prepare pou kòmanse nouvo ane a ak style. Diznevyèm pwomnad, premye ane a, pwograme pou Jedi 9 janvye 2025 sa a 4:30 p.m. nan Caroline Bar, Mon Repos 38, Carrefour. Inisyativ sosyo-kiltirèl sa a, ki vize rasanble moun tout laj, ofri yon espas dyalòg kote patisipan yo ka fè echanj e reflechi sou sijè ak pwoblèm sosyete, anviwonmantal, elatriye. Pou edisyon sa a, Kwen Pawòl Lib pral gen onè akeyi yon oratè distenge: Gutenberg Destin. Yon sikològ pa fòmasyon, Gutenberg Destin se youn nan enstigatè yo nan Ribanbèl Timoun, yon espas dedye a byennèt ak detant timoun yo. Okouran de pwoblèm anviwonmantal, li aktyèlman ap pouswiv etid nan jewografi nan Enstiti Syans Inivèsite a epi li mennen anpil kou fòmasyon pou enstitisyon nasyonal ak entènasyonal, ki gen ladan UNESCO, sou jesyon risk ak dezas. Akote Jean Rony Charles, ki pral modere 19yèm nimewo sa a, diskisyon an pral konsantre sou tèm: "Dezas natirèl pa egziste...". Reyinyon sa a pwomèt pou l rich ak esansyèl, sitou nan yon kontèks kote Ayiti se pami peyi ki pi vilnerab k ap fè fas ak defi anviwònman an. Fè anpil! Otè: Estriplet Millor Restitisyon atelye kreyasyon kontni an: Kafou, dèyè sèn nan.
Chèz Dwa Konstitisyonèl Monferrier Dorval la se yon inisyativ gwo entansite entelektyèl, ke Inivèsite Leta d Ayiti (UEH), pran atravè lidèchip rektora li a, an akò ak dirijan Fakilte Dwa ak Syans ekonomik (FDSE). Objektif prensipal inisyativ la se pou onore ak perpétuer memwa vanyan ak briyan Pwofesè Monferrier Dorval, ki te asasinen nan sikonstans twoub sa gen plis pase twazan. E nan objektif pou fè yon kontribisyon syantifik nan gwo deba ki ap travèse sosyete ayisyen an depi anviwon dizan sou bezwen chanje oswa ou pa, konstitisyon 29 mas 1987 la te amande 11 me 2011 la. eseye aplike li de preferans. Si li ta dwe chanje, si chanjman sa a ta dwe radikal, sinon kisa li ta dwe genyen an tèm de chanjman nan yon nouvo lwa paran pou yon pi bon òganizasyon enstitisyon an Ayiti. Se pwofesè Henri Marge ki prezide chèz la syantifikman. Dorléans, (aktyèl chèf AFPEC), epi li se vis-prezidan dwayen fakilte lwa ak syans ekonomik yo, Me Eugène Pierre Louis. Prezidan an pran fòm yon seri konferans ak deba (15 an total), ki dewoule nan lokal biwo pwoteksyon sitwayen OPC, sou non Mèkredi Prezidan Dorval Monferrier. Se nan sans sa a pou senkyèm edisyon Chair Wednesday (ki te dewoule mèkredi 9 oktòb 2024 la nan OPC, an prezans pwotèktè sitwayen an, Me Renan Hédouville), atansyon te plase sou edikasyon nan deba ki antoure. devlopman posib yon nouvo konstitisyon pou Ayiti. 5yèm rankont sa a te dewoule sou tèm: "Edikasyon, Ansèyman, Rechèch, Syans ak Teknoloji". Konferans la te modere pa twa gran nan kominote entelektyèl ayisyen an, ki gen ladan de pwofesè eminan nan UEH a, nan ka sa a, Pwofesè Odonel Pierre Louis, direktè akademik nan École Normale Supérieure (ENS); vis-rektè UEH a, Pwofesè Jacques Blaise. Entèvansyon yo te swiv pa direktè enstiti nasyonal fòmasyon pwofesyonèl (INFP) Mesye Dikel Delvariste.
Ayiti ak jeni enkwayab li se yon inisyativ eksepsyonèl Enstiti pou Valorizasyon Eritaj Ayisyen (IVAP-Ayiti) te lanse. Misyon konpetisyon sa a se mete aksan sou plizyè aspè Ayiti nan prezante yon imaj natif natal ak pozitif sou peyi a, pandan y ap ankouraje konpetans jèn ayisyen yo atravè kilti lekti ak rechèch.
Touris se yon sektè esansyèl pou devlopman ekonomik ak kiltirèl yon peyi, e Ayiti pa gen okenn eksepsyon. Dote ak yon eritaj istorik rich, peyizaj mayifik, ak yon kilti vibran, Ayiti gen yon potansyèl touris inik ki ka jwe yon wòl enpòtan nan devlopman li. Ann chèche konnen poukisa touris enpòtan anpil pou Ayiti e kijan li ka transfòme peyi a.
Istwa Ayiti ak Lafrans se yon lejand konplèks ak tumultuous, ki make pa konfli, lit pou libète, ak enpak dirab sou tou de nasyon yo. Istwa sa a kòmanse nan 17yèm syèk la epi li kontinye rete nan relasyon kontanporen ant de peyi yo. Atik sa a eksplore moman kle relasyon istorik sa a, mete aksan sou sakrifis, lit, ak pwoblèm ekonomik ki te defini l.
Ayiti, ak istwa inik li ak kilti vibran li, se yon peyi kote lang jwe yon wòl santral nan idantite nasyonal la. Lang prensipal Ayiti se kreyòl ayisyen, yon lang rich ak ekspresyon ki reflete melanj kiltirèl peyi a. Malgre ke franse se yon lang ofisyèl tou, kreyòl se prèske tout popilasyon an pale epi li se yon pati fondamantal nan lavi chak jou. Nan atik sa a, nou pral eksplore orijin, itilizasyon ak enpòtans kreyòl la ann Ayiti.
Pandan plis pase 200 ane, Ayiti te kanpe nan kafou ant opòtinite ak esklizyon. Premye repiblik nwa nan mond lan te fèt nan yon revolisyon, li te fòje pa odas epi li te dote ak yon jewografi estratejik. Epoutan, akòz yon konbinezon enstabilite politik, entèferans ekstèn, ak move enfrastrikti, Ayiti te lontan rete izole de sistèm ekonomik mondyal yo ki favorize pwosperite. Men jodi a, sou kòt nò lapè a, ant Fò Libète ak Phaeton, yon nouvo posiblite parèt. Sa a se pa sèlman yon lòt pwojè èd. Sa a se pa yon inogirasyon senbolik. Sa a se tèminal Pò Chinourette la, yon pò kago ki te fonse e ki te planifye ak anpil atansyon e ki te kapab finalman mete Ayiti sou kat jeyografik la ankò, pa kòm yon moun ki resevwa jenewozite, men kòm yon aktè konpetitif nan komès mondyal la. Pò Chinourette se pi plis pase yon tèminal lojistik. Sa a se yon chanjman estratejik, kalite envestisman nan enfrastrikti ki fèt yon fwa nan yon syèk ki ka kreye djòb, ranfòse endistri yo, desantralize kwasans lan epi transfòme ekonomi yon nasyon antye. Avèk yon kapasite pou manyen jiska 3 milyon TEU pa ane nan lane 2040, sa a se pwojè pò ki pi anbisye nan listwa resan Ayiti. Men, vrè fòs li pa sèlman nan gwosè li, men nan sa li pèmèt yo libere.
Nwèl an Ayiti se yon tan majik kote kilti, tradisyon ak espirityalite konbine pou ofri yon eksperyans inik. Plis pase yon senp selebrasyon, se yon moman pataje, refleksyon ak lajwa ki ini Ayisyen, kit yo lakay yo kit yo atravè dyaspora a. Atik sa a envite w dekouvri ki jan lespri Nwèl la viv ann Ayiti, atravè tradisyon li yo, selebrasyon li yo ak atmosfè cho li yo.
Premye nasyon nwa ki te libere tèt li anba esklavaj ak pran endepandans nan men Lafrans an 1804 e ki te enfliyanse lòt mouvman liberasyon atravè mond lan, enspire lit pou libète ak egalite.
Ayiti beni ak peyizaj natirèl espektakilè, ki gen ladan plaj sab blan, mòn ak divèsite biyolojik rich.
Ayiti gen yon eritaj istorik rich, ki gen ladan sit tankou Sitadèl Laferrière ak Palè Sans-Souci, ki nan lis UNESCO Mondyal Eritaj.
Ayiti gen yon kilti rich ak divèsifye, enfliyanse pa eleman Afriken, Ewopeyen yo ak endijèn. Mizik, dans, atizay ak kizin ayisyen yo selebre atravè lemond.
