Ayiti, yon bijou nan Karayib la kote istwa, kilti ak lanati rankontre pou kreye yon eksperyans inoubliyab. Kit ou pasyone sou avanti, detant oswa dekouvèt kiltirèl, Ayiti ofri yon varyete aktivite ki pral kaptive kè ou. Men 10 bagay esansyèl pou fè nan peyi paradi sa a.
Le Makaya est bien plus qu’une simple fête ; il est un pilier spirituel du vaudou haïtien, une tradition vivante qui lie les croyances ancestrales aux rituels de purification, de guérison et de renouveau. Célébré principalement à la fin du mois de décembre, le Makaya tire ses racines de l’Afrique, en particulier des civilisations bantoues, et se déroule dans un contexte profondément spirituel où les liens avec les ancêtres et les forces naturelles sont essentiels. Le terme "Makaya", qui signifie "feuilles" en Kikongo, est intrinsèquement lié à la nature et aux plantes, éléments essentiels du vaudou. Ce lien direct avec la nature fait du Makaya un moment de purification, où les croyants se connectent à la terre et aux esprits par l’intermédiaire des végétaux. La tradition du Makaya vient des peuples Bantous, principalement du Congo, et de leurs pratiques spirituelles qui ont été transposées, adaptées et enrichies par la diaspora haïtienne pendant la période de l’esclavage. La période du Makaya commence le 21 décembre, lors du solstice d’hiver, une date symbolique marquant la victoire de la lumière sur les ténèbres, le commencement du renouveau solaire. Dans le vaudou, cette époque est perçue comme un moment d’introspection où la nuit la plus longue de l’année se transforme lentement en jour, apportant avec elle des forces purificatrices et régénératrices.
Sèn mizik entènasyonal la te eksitasyon samdi 20 oktòb 2023 lè chantè talan ayisyen Rutshelle Guillaume te kouwone "Pi bon Atis Karayib" nan prestijye Trace Awards & Festival 2023, ki te fèt nan Kigali, Rwanda. Prim sa a rekonèt yon karyè remakab ak yon kontribisyon enpòtan nan evolisyon mizik Karayib la. Rutshelle Guillaume se yon atis ki te kaptire kè moun ki renmen mizik grasa talan li pa nye ak anpil bon kalite pwodiksyon li yo. Trace Awards & Festival se yon evènman ki renome pou pwomosyon li nan mizik ak kilti Afrocentric. Li se yon platfòm ki selebre divèsite mizik Karayib la pandan y ap mete aksan sou kreyativite rejyon an. Atis Karayib yo onore pou kontribisyon eksepsyonèl yo nan anrichisman mizik mondyal la. Viktwa Rutshelle Guillaume nan evènman prestijye sa a se non sèlman yon omaj pou talan li, men tou se yon rekonesans nan richès mizik Karayib la ak kapasite li pou depase limit jewografik yo. Chantè ayisyen an te konnen kijan pou l enkòpore divèsite mizik sa a e li te touche kè anpil moun k ap koute atravè lemond. Karyè li, ki make pa tit memorab ak kolaborasyon ak lòt atis talan, fè li yon anbasadè pou mizik Karayib la sou yon echèl entènasyonal. Angajman li pou pwomouvwa kilti ayisyen ak Karayib la te ede ranfòse lyen ant atis nan rejyon an ak rès mond lan. Rutshelle Guillaume kontinye enspire anpil atis kap parèt epi montre ke pasyon, talan ak devouman ka mennen nan reyalizasyon ekstraòdinè. Viktwa li nan Trace Awards & Festival 2023 se yon omaj byen merite pou enfliyans li ak kontribisyon nye nan mizik Karayib la. Finalman, rekonesans Rutshelle Guillaume kòm "Pi bon Atis Karayib la" nan Trace Awards & Festival 2023 se yon rapèl sou pouvwa mizik la pou ini kilti yo ak selebre divèsite atistik. Se yon moman istorik pou atis ayisyen an e yon fyète pou tout Karayib la. Rutshelle Guillaume kontinye ap yon enspirasyon pou anpil atis ak moun ki renmen mizik atravè mond lan, e mizik li pral viv kòm yon temwayaj talan enkwayab li ak devouman nan atizay li.
Vandredi 26 jiyè 2024 sa a, je lemonn antye te vire sou Pari pou ouvèti Je Olenpik yo te espere anpil. Pandan drapo yo t ap vole ak eksitasyon te monte, Ayiti te kaptire atansyon ak imajinasyon plizyè milyon espektatè. Nan yon parad espektakilè, Ayiti te pwouve ke li te kapab fè konpetisyon ak pi gwo pouvwa nan mond lan, non sèlman sou teren jwèt la, men tou sou podium nan mòd ak kiltirèl.
Sitiye nan kè sidès Ayiti, Pichon Waterfall parèt kòm yon bèl pyè koute chè natirèl, bay yon eksperyans mayifik pou vizitè k ap chèche avanti ak bote natirèl. Nich nan vejetasyon abondan nan rejyon Belle-Anse, kaskad majeste sa a sezi ak wotè enpoze li yo ak dlo kristal klè li yo ki kaskad desann wòch yo ak favè. Pichon kaskad la se pi plis pase jis yon mèvèy natirèl; li se yon kote ki antrape nan istwa ak lejand, kaptivan vizitè yo ak anbyans mistik li yo. Dapre tradisyon lokal yo, li ta yon kote rasanbleman pou kominote endijèn yo, temwaye richès kiltirèl rejyon an. Pou amater deyò ak vwayajè kap chèche avanti, Pichon Waterfall ofri yon myriad nan aktivite enteresan. Vwayaje panoramique nan forè ki antoure a mennen nan pwen de vi espektakilè nan kaskad dlo a, ki ofri opòtinite inoubliyab pou pran foto sansasyonèl. Anplis de sa, vwayajè yo ka rafrechi tèt yo nan dlo kristal klè nan kaskad dlo a, kite tèt yo dwe anvlope pa fraîcheur la revitalize nan lanati. Plis avantur yo ka menm riske naje nan pisin natirèl yo ki te fòme pa kaskad dlo a, kreye souvni ki dire lontan nan vizit yo nan Belle-Anse. Kòm yon destinasyon touris émergente, Pichon Waterfall ofri tou yon opòtinite inik pou fè eksperyans kilti lokal yo ak sipòte kominote ki antoure yo. Vizitè yo ka eksplore vilaj pitorèsk ki tou pre yo, dekouvri atizana lokal yo epi goute bon gou cuisine tradisyonèl ayisyen an. Kit ou se yon fanatik lanati, yon renmen avanti oswa tou senpleman nan rechèch nan trankilite ak bote, kaskad dlo Pichon nan Belle-Anse envite ou plonje tèt ou nan yon mond nan mèvèy natirèl ak dekouvèt inoubliyab. Vin dekouvri trezò kache sa a epi kite tèt ou sedui pa maji kaskad Pichon an, yon eksperyans inoubliyab nan kè Ayiti.
Festival Ayiti Mond se yon gwo evènman kiltirèl ki vize mete an valè panse, memwa ak kreyasyon pèp ayisyen an, nan mitan vil Pari. Depi kèk ane, entelektyèl ayisyen Chadrac Charles ak ekip li ap pote inisyativ sa a, ki se yon espas pou pawòl, transmisyon ak refleksyon. An 2025, katriyèm edisyon an ap dewoule sou tèm sa a ki cho anpil : « Repare mond lan », e l ap fèt soti 25 jen pou rive 11 jiyè nan kapital fransè a. Gaël Octavia, ki ranpòte Pri Goncourt nouvèl 2025 la, ap envite onè. Bò kote li, plizyè lòt zanmi koz ayisyen an ak vwa pwisan nan literati ayisyèn lan ap reyini. Tankou : jeyograf Jean-Marie Théodat, Louis-Philippe Dalembert, Rocé, Mélissa Laveaux, Marie-Yemta Moussanang, Makenzy Orcel, Françoise Vergès, Lyonel Trouillot, Nicolas Idier, Nathania Périclès, Vladimir Delva, Sandra Dessalines, Claude Saturne, Kébert Bastien, Jude Joseph… ak anpil lòt ankò. Y ap rann omaj tou a Frankétienne ak Anthony Phelps, de gran ewo literati ayisyèn lan ki mouri ane sa a.
Nich sou kòt sid Ayiti, Jakmèl se yon vil ki pa janm sispann sedui ak bote natirèl li, achitekti kolonyal li ak enkwayab richès atistik li. Yo rele Jakmèl kapital kiltirèl peyi Dayiti, se yon kote kreyativite ap fleri e chak kwen lari sanble rakonte yon istwa inik. Chèche konnen kisa vil atistik sa a gen pou l ofri ak poukisa li merite yon plas espesyal nan pwochen vwayaj ou an Ayiti.
Gou ak koulè pa ka diskite! Pou kèk moun, plat esansyèl la rete yon bon diri akonpaye pa sòs pwa ak legim, pandan ke pou lòt moun, mayi se wa, nan tout fòm li yo. Nan atik Ayiti Wonderland sa a, nou pral eksplore senk fason pou jwi mayi mouye. Pou kòmanse semèn nan byen, anpil goumè jwi yon plat mayi blan, souvan dekore ak legim tankou epina oswa tomat. Melanj sa a kolore ak bon gou ede kòmanse Lendi maten sou yon nòt bon gou. Gen lòt ki jwenn sa yo ap chèche nan yon plat mayi ak sòs pwa ak legim, ideyal apre yon jounen lekòl oswa travay. Li se yon konfò reyèl ki pote satisfaksyon ak enèji. Ak mayi ki sèvi ak pwa wouj ak yon bon bouyon? Li se plat la pafè pou yon Samdi, yon reyèl pick-me-up apre yon semèn difisil. Epi la, nou dirije nan direksyon ki pi remoute pou kèk: mayi ak djondjon ak sòs pwason! Akonpayman sa a ajoute yon touche umami pou fanatik bon manje! E pou fini, byenke ra oswa rezève pou gwo selebrasyon, mayi a la bonne femme pa janm manke fè nou saliv! Li se tou senpleman yon plat konplè! Kit kòm yon kou prensipal oswa otreman, mayi parèt sou plak nou yo ak kè kontan ak kreyativite.
Jedi 14 novanm 2024 sa a, jèn slammer Youven Beaubrun, Beven sou non sèn li, kalifye Ayiti, pou premye fwa nan listwa li, pou final koup du mond Slam la. Konpetisyon sa a, ki rasanble pi bon slammers yo sou planèt la, te dewoule sou tè Afriken, pi jisteman nan Togo. Nan yon peyi ki kenbe nan gòj, yon peyi k ap mouri depi nan kòmansman rive nan bout, anba eksplwa danjere yon sèten pati ame ak jèn li, pèfòmans ekstraòdinè Beven nan konpetisyon sa a fè yon rezonans ak eko nan tout chante nan peyi a, nan. swaf dlo a pou bote. Beven se senbòl yon jèn ki refize bay nan dezòd ki antoure figi manman li. Atizay, slam ke yo te domèn espesyalizasyon li yo, yo itilize nan pi bon fason posib pou enspire espwa. E kontinye kwè ke yon peyi ki te fè 1804 pa kapab peye liks pou l ap koule tèlman fò devan istwa imen. "Se ak fyète ke mwen avanse nan konpetisyon sa a. Sitou ak kriz la k ap pase nan peyi a nan moman sa a. Kalifikasyon mwen pou final la se yon siy etènèl nan espwa, ki konfime lefèt ke tout bagay nan peyi sa a pa pral fini nan lanmò, "te slammer a te di nou anvan ou ale nan konpetisyon nan final la. Final la te dewoule samdi 16 novanm 2024, kote Beven te gen chans pou l byen reprezante peyi ki te kraze l la nan papòt yon viktwa mondyal, yon viktwa ki si li te fèt, li t ap inisyal nan non tout yon pèp. , nan kous la absoli nan fè fas a yon gwo dezòd ki sèlman rèv nan toufe li. Malgre li pa rive ranpòte koup sa a (ki fini an sizyèm plas nan klasman jeneral la), chanpyon slam ayisyen an te gen tan enspire tout yon peyi pandan gwo vwayaj li nan konpetisyon sa a. Se sèlman yon ranvwa, pwochen fwa viktwa pral reyalize pou asire w.
Ayiti, peyi ki gen trezò kache, chaje ak plaj ki mayifik, men nan mitan yo, gen kèk ki kanpe pou yon bote inatandi ki pap manke sipriz ou. Si w ap chèche yon kote ki andeyò wout bat yo, ki ofri yon eksperyans natif natal ak inoubliyab, Lè sa a, plaj Bassin Bleu merite tout atansyon ou. Plaj sa a, nich nan yon anviwònman natirèl mayifik, gen moman nan maji pi bon kalite nan magazen pou ou.
Maello ERO, ki vrè non Woodmaer DOLMA, te fèt nan Petit-Goâve nan dat 17 novanm 1994. Depi li piti, li te rekòmanse ak talan li ak detèminasyon li. Li fè etid prensipal li nan lekòl Wesleyan Fond-Doux ak etid segondè li nan Collège Mixte Capois La Mort (COMICAM). An 2013, pandan li toujou yon etidyan, li te kòmanse karyè atistik li kòm yon rapè. Entegrasyon li nan gwoup "Zerocks", ki te fòme ak jèn mizisyen ak rapè, te pèmèt li devlope talan li ak eksprime pasyon li pou mizik. An 2016, Maello ERO te distenge tèt li lè li te genyen twazyèm pri nan konpetisyon rap ki te òganize nan Petit-Goâve sou tèm: "Ann fete Nwel nan pataj pou lanmou jemen nan Tigwav". Viktwa sa a te make yon pwen vire nan karyè mizik li. Ane annapre a, nan 2017, li te pibliye premye track li ki te rele "Koz mwen se ERO Star", ki te resevwa yon resepsyon cho nan men odyans lan. An 2021, li te antre nan gwoup MJM (Maello Jay-T ak Master Guy), ak ki moun li te pwodwi plizyè tit tankou "Mwen vle mennen w" an kolaborasyon ak Povenzoe (Oktòb 2022), "MJM nan kay la" (Septanm 2022). , “Fanm sadomin m” (Novanm 2022), “Mèsi manman” ak yon chante kanaval ki rele “Leve kanpe”.
Nwèl an Ayiti se yon tan majik kote kilti, tradisyon ak espirityalite konbine pou ofri yon eksperyans inik. Plis pase yon senp selebrasyon, se yon moman pataje, refleksyon ak lajwa ki ini Ayisyen, kit yo lakay yo kit yo atravè dyaspora a. Atik sa a envite w dekouvri ki jan lespri Nwèl la viv ann Ayiti, atravè tradisyon li yo, selebrasyon li yo ak atmosfè cho li yo.
Sansasyon mizik ayisyen Rutshelle Guillaume resevwa yon prestijye Pri Nuits d’Afrique pou frankofoni. Distenksyon sa a te prezante ba li Lendi sa a, jou apre pèfòmans elèktrisan li a ki te fèmen festival la, ki te atire plizyè santèn espektatè enpasyan pou wè pèfòmans sa a ki te surnon "Rèn nan Konpa".
Premye nasyon nwa ki te libere tèt li anba esklavaj ak pran endepandans nan men Lafrans an 1804 e ki te enfliyanse lòt mouvman liberasyon atravè mond lan, enspire lit pou libète ak egalite.
Ayiti beni ak peyizaj natirèl espektakilè, ki gen ladan plaj sab blan, mòn ak divèsite biyolojik rich.
Ayiti gen yon eritaj istorik rich, ki gen ladan sit tankou Sitadèl Laferrière ak Palè Sans-Souci, ki nan lis UNESCO Mondyal Eritaj.
Ayiti gen yon kilti rich ak divèsifye, enfliyanse pa eleman Afriken, Ewopeyen yo ak endijèn. Mizik, dans, atizay ak kizin ayisyen yo selebre atravè lemond.
