Kanaval ann Ayiti se yon selebrasyon enkondib ki enkòpore nanm vibran ak fèstivite peyi a. Chak ane, selebrasyon espektakilè sa a atire plizyè milye patisipan ak vizitè, kaptive pa enèji, kreyativite ak richès kiltirèl Ayiti. Se yon epòk kote mizik, dans ak tradisyon mare nan yon toubiyon lajwa ak fyète nasyonal. Plonje tèt ou nan mond mayifik Kanaval ayisyen an epi dekouvri tout sa ki fè li yon evènman inik.
Li atik la an :
Kanaval, oswa "Kanaval" an kreyòl, gen rasin li nan istwa kolonyal ak tradisyon Afriken yo.
- Orijin: Selebrasyon sa a, ki lye ak kalandriye kretyen an, anvan Karèm epi li ofri yon moman libète ak lajwa anvan yon peryòd refleksyon espirityèl.
- Enfliyans kiltirèl: Kanaval ayisyen an melanje eleman Ewopeyen, Afriken ak endijèn, kreye yon selebrasyon inik nan mond lan.
Kanaval ayisyen an jeneralman kòmanse nan mwa janvye epi li fini nan twa jou anvan Mèkredi Sann yo.
- Dimanche Gras, Lundi Gras ak Mardi Gras: Twa jou sa yo se pi enpòtan an, ki make pa parad espektakilè ak yon atmosfè fèstivite toupatou.
- Preparasyon: Fèstivite yo kòmanse byen davans, ak sware mizik, repetisyon gwoup ak konpetisyon kostim.
Lari prensipal vil Ayiti yo, tankou Pòtoprens, Jakmèl ak Okap, transfòme an sèn ki louvri.
- Kostim ekstravagan: Patisipan yo mete kostim elabore ak kolore, souvan enspire pa tèm istorik, kiltirèl oswa sosyal.
- Flòt alegorik: flote mayifik dekore travèse lari yo, akonpaye pa mizik rit ak dansè.
- Rara ak mizik ap viv: Gwoup mache, *konpas* ak gwoup *rara* ponctue fèt yo ak pèkisyon kaptivan ak chante vivan.
Jakmèl, yon vil li te ye pou eritaj atistik li yo, ofri yon vèsyon inik ak pi popilè nan Kanaval.
- Mask atizanal: Mask papye mache, souvan gwo ak rich dekore, se yon espesyalite nan Jakmèl.
- Parad atizay: Kreyativite ak atizay se nan sant selebrasyon yo, ak kostim ak flote ki rakonte istwa kaptivan.
Kanaval ayisyen an se pa sèlman yon pati: se yon espas ekspresyon sosyal ak politik tou.
- Mesaj sosyal: Kostim ak chante souvan adrese tèm tankou politik, anviwònman an oswa lit sosyal.
- Satir komik: Pèfòmans yo enkli kritik komik sou evènman aktyèl yo, ki reflete lespri kreyatif ak angaje ayisyen an.
Kanaval se yon okazyon tou pou nou goute espesyalite ayisyen yo.
- Fritay : Manje lari sa yo, tankou bannann peze, griot ak akra, trè popilè pandan fèt yo.
- Sirèt lokal yo: bagay dous tankou kokoye dous (sirèt kokoye) ak pistache griye ajoute yon touche dous nan evènman an.
- Bwason tradisyonèl yo: bwason lokal yo tankou clairin (wonm atizanal) ak ji natirèl yo omniprezan.
Kanaval an Ayiti se yon selebrasyon enklizif ki rasanble tout nivo sosyete a.
- Pou fanmi yo: Yo mete zonn pou timoun ak fanmi yo ka jwi fèt yo an sekirite nèt.
- Atis ak atizan: Pent, sculpteur ak konsèpteur alamòd pran avantaj de peryòd sa a pou montre kreyasyon inik yo.
- Touris: Anpil vizitè etranje vin dekouvri otantisite ak bote festival enprenabl sa a.
Kanaval ayisyen an distenge pa pwofondè kiltirèl li ak enèji kontajye.
- Otantisite: Se yon selebrasyon kote tradisyon ak modènite ansanm ansanm annamoni.
- Fyète nasyonal: Chak patisipan eksprime, atravè kostim yo, dans yo oswa mizik yo, lanmou yo genyen pou kilti ayisyen an.
- Richès atistik: kreyativite ki parèt nan kostim yo, flote ak pèfòmans se yon spektak vre pou je yo.
Ale nan Kanaval ann Ayiti vle di plonje tèt ou nan yon selebrasyon kote kilti, istwa ak lajwa reyini ansanm. Ant ritm entoksikan yo, parad kolore yo ak akeyi cho ayisyen yo, selebrasyon sa a se yon eksperyans inoubliyab. Kit ou se yon spektatè oswa yon patisipan, Kanaval ayisyen an ap kite ou ak souvni ki dire lontan.
Facebook : https://www.facebook.com/haitiwonderland
Youtube : https://www.youtube.com/@haitiwonderland
Instagram : https://www.instagram.com/haitiwonderland/
Twitter : https://twitter.com/haitiwonderland
Linkedin : https://www.linkedin.com/in/haitiwonderland/
1ye janvye se yon dat senbolik pou Ayiti, ki make non sèlman kòmansman nouvo ane a men sitou komemorasyon endepandans peyi a. An 1804, apre yon gwo batay kont dominasyon kolonyal franse, Ayiti te vin premye repiblik nwa endepandan nan mond lan. Jounen sa a selebre ak fyète ak ferveur atravè peyi a, konbine tradisyon, istwa ak kilti.
Depi nan kòmansman semèn nan, yon bri san fondman ap sikile Ozetazini, sitou nan eta Ohio, akize Ayisyen ki nan dyaspora a touye bèt kay ak konsome kana nan letan piblik. Akizasyon sa yo, ki te retransmèt anpil pa sèten figi piblik ak politik, yo te demanti fòmèlman pa otorite lokal yo ak lapolis Springfield, vil kote swadizan evènman sa yo te fèt. Malgre demanti sa yo, rimè a kontinye ap fleri, sa ki bay stigma kont migran ayisyen yo.
Abòne ak bilten nou an pou w rete enfòme de tout aktivite nou yo ak aktyalite sou Ayiti.
Festival Ayiti Mond se yon gwo evènman kiltirèl ki vize mete an valè panse, memwa ak kreyasyon pèp ayisyen an, nan mitan vil Pari. Depi kèk ane, entelektyèl ayisyen Chadrac Charles ak ekip li ap pote inisyativ sa a, ki se yon espas pou pawòl, transmisyon ak refleksyon. An 2025, katriyèm edisyon an ap dewoule sou tèm sa a ki cho anpil : « Repare mond lan », e l ap fèt soti 25 jen pou rive 11 jiyè nan kapital fransè a. Gaël Octavia, ki ranpòte Pri Goncourt nouvèl 2025 la, ap envite onè. Bò kote li, plizyè lòt zanmi koz ayisyen an ak vwa pwisan nan literati ayisyèn lan ap reyini. Tankou : jeyograf Jean-Marie Théodat, Louis-Philippe Dalembert, Rocé, Mélissa Laveaux, Marie-Yemta Moussanang, Makenzy Orcel, Françoise Vergès, Lyonel Trouillot, Nicolas Idier, Nathania Périclès, Vladimir Delva, Sandra Dessalines, Claude Saturne, Kébert Bastien, Jude Joseph… ak anpil lòt ankò. Y ap rann omaj tou a Frankétienne ak Anthony Phelps, de gran ewo literati ayisyèn lan ki mouri ane sa a.
Sou inisyativ etidyan Savela Jacques Berenji ak Louino Robillard, de premye ayisyen ki te entegre pwogram diplòm “SUNX, Climate Friendly Travel (CFT) ak Enstiti Etid Touris (ITS),” “Klub Zanmi Lanati” te inisye. lanse ofisyèlman samdi 13 jiyè 2024, ann Ayiti, nan Delmas 66. Plis pase trant jèn te patisipe nan inisyativ ki gen objektif, pami lòt bagay, se konbat chanjman klimatik, ankouraje touris responsab, fòme sitwayen (touris ekolojik) ak ankouraje kreyasyon richès touris ak kiltirèl pou devlopman dirab, dapre inisyatè yo.
Jedi 24 oktòb 2024, sant etid politik ak diplomatik CEPOD te lanse kenz semèn diplomasi li atravè yon somè ki te fèt nan otèl Montana nan Pétion ville. Evènman an te fèt sou tèm plas Ayiti nan globalizasyon, ak nan prezans yon odyans envite distenge. ki konpoze, pami lòt, pa otorite piblik tankou premye minis ayisyen an, Doktè Garry Conille (prezidan onè somè a); li Minis Delege pou Afè Imanitè, Mesye Herwil Gaspard; Diplomat etranje, pami yo nou ka site anbasadè Kanadyen an, Mesye André François Giroux (envite onè nan somè a); Doktè Christian Mouala, direktè peyi ONUSIDA Ayiti, ak yon pakèt lòt pèsonaj piblik, (tankou sosyològ Daniel Supplice), manm laprès, tankou jounalis granmoun aje, Rotchild François Junior ak etidyan nan tout jan.
Premye nasyon nwa ki te libere tèt li anba esklavaj ak pran endepandans nan men Lafrans an 1804 e ki te enfliyanse lòt mouvman liberasyon atravè mond lan, enspire lit pou libète ak egalite.
Ayiti beni ak peyizaj natirèl espektakilè, ki gen ladan plaj sab blan, mòn ak divèsite biyolojik rich.
Ayiti gen yon eritaj istorik rich, ki gen ladan sit tankou Sitadèl Laferrière ak Palè Sans-Souci, ki nan lis UNESCO Mondyal Eritaj.
Ayiti gen yon kilti rich ak divèsifye, enfliyanse pa eleman Afriken, Ewopeyen yo ak endijèn. Mizik, dans, atizay ak kizin ayisyen yo selebre atravè lemond.
