Ayiti, ki nich nan Karayib la, souvan rekonèt pou plaj pitorèsk li yo ak kilti rich. Sepandan, peyi zile sa a pote tou yon eritaj istorik pwofon ak enpòtan: ke yo te premye peyi nwa ki te pran endepandans ak aboli esklavaj, vin tounen yon senbòl pwisan nan libète ak rezistans.
Li atik la an :
Nan fen 18tyèm syèk la, Ayiti, lè sa a yo te rele Santo Domingo, te koloni ki pi rich nan Amerik yo grasa endistri sik pwospere li. Sepandan, richès sa a te chita sou do dè santèn de milye esklav Afriken ki te sibi kondisyon travay iniman. Enspire pa ideyal Revolisyon fransè 1789 la, esklav Sendomeng yo te kòmanse mande dwa yo ak libète yo.
Revolisyon ayisyen an, ki te dire depi 1791 pou rive 1804, se te youn nan batay ki pi enpòtan ak odas kont opresyon kolonyal ak esklavaj. Sou lidèchip figi emblématiques tankou Toussaint Louverture, Jean-Jacques Dessalines, ak Henri Christophe, esklav ayisyen leve kont mèt franse yo pou reklame libète yo ak diyite moun.
1ye janvye 1804, Ayiti te pwoklame endepandans li, li te vin premye repiblik nwa gratis nan mond lan ak dezyèm nasyon nan Nouvo Monn ki te pran endepandans apre Etazini. Jounen sa a make non sèlman nesans yon nouvo Leta men tou yon pwen vire nan istwa batay kont esklavaj ak kolonyalis.
Lendepandans ayisyen an te gen yon gwo enpak sou sèn entènasyonal la. Li te voye yon mesaj retentyan bay pouvwa kolonyal yo nan epòk la, ki demontre ke pèp oprime yo te kapab libere tèt yo ak oto-detèmine. Siksè sa a te sèvi kòm yon enspirasyon ak modèl pou mouvman liberasyon nan Amerik yo ak pi lwen.
Nan koloni vwazen yo, egzanp ayisyen an souve ni espwa ak laperèz. Esklav ak popilasyon oprime yo te wè sa kòm yon ti limyè nan espwa pou pwòp emansipasyon yo, pandan y ap kolon ak pwopriyetè esklav yo te pè revòlt menm jan an. Endepandans peyi DAyiti konsa te ede katalize yon seri mouvman abolisyonis ak endepandans atravè kontinan Ameriken an ak nan lòt rejyon nan mond lan.
Malgre ke Ayiti te okòmansman izole diplomatikman ak ekonomikman pa gwo pouvwa yo, sitou akòz menas li te poze pou sosyete esklavaj, peyi a te pèsevere nan demand li pou rekonesans entènasyonal yo. Ayiti te ofri tou sipò nan lit liberasyon nan lòt rejyon yo, kontribye nan emansipasyon nasyon yo oprime.
Pa egzanp, Simon Bolivar, pi popilè liberatè Amerik di Sid la, te resevwa sipò enpòtan nan men Ayiti nan batay li pou endepandans ak koloni Panyòl yo nan Amerik di Sid. An retou, Bolivar te pwomèt pou aboli esklavaj nan teritwa li ta libere yo, yon angajman li te toujou kenbe.
Jodi a, eritaj endepandans ayisyen an rete yon senbòl pwisan rezistans ak rezistans. Sepandan, Ayiti kontinye ap fè fas a anpil defi, tankou ekonomik, politik ak sosyal, ki te eritye anpil nan istwa kolonyal li ak izolasyon entènasyonal apre endepandans li.
Li enpòtan pou rekonèt ak selebre wòl pyonye Ayiti nan istwa endepandans mondyal la. Lè nou rann omaj pou batay ewoyik pèp ayisyen an, nou onore nonsèlman kontribisyon yo nan libète inivèsèl, men tou, kouraj inebranlab yo fè fas ak advèsite.
Ayiti, bèso endepandans la, se yon senbòl kouraj ak detèminasyon. Istwa li a raple mond lan enpòtans batay pou dwa moun ak libète. Nan selebre endepandans Ayiti, nou rann omaj non sèlman pou ewo revolisyon ayisyen an, men tou pou tout moun, atravè tout epòk yo, ki te goumen pou yon mond ki pi jis ak ekitab.
Facebook : https://www.facebook.com/haitiwonderland
Youtube : https://www.youtube.com/@haitiwonderland
Instagram : https://www.instagram.com/haitiwonderland/
Twitter : https://twitter.com/haitiwonderland
Linkedin : https://www.linkedin.com/in/haitiwonderland/
23 mas 2024, nan yon atmosfè ki chaje ak emosyon ak refleksyon, Alliance française de Jacmel te temwen yon evènman kiltirèl inik nan kalite pa l. An kolaborasyon ak Jacmel Jazz Festival, Plume en Quête te prezante yon espektak captivan ki gen tit “Fanm ayisyen an se yon avantaj”. Sou direksyon atistik Jean Kenia, espektak kaptivan sa a te tire sou ekriti pwovokan pi popilè filozòf Simone de Beauvoir. Atravè pèfòmans atistik enpresyonan, odyans lan te transpòte nan yon vwayaj entrospektif sou wòl santral fanm nan sosyete ayisyen an. Espektatè yo, ki te vini an gwo kantite temwen evènman sa a, te pwofondman manyen pa pouvwa a evok nan montre nan. "Se te yon eksperyans enkwayab," te di yon spektatè. "Emisyon sa a te kaptire fòs ak detèminasyon fanm ayisyen yo nan yon fason frapan." Pi lwen pase aspè atistik li yo, montre sa a tou soulve kesyon enpòtan sou egalite sèks ak otonòm fanm yo. Lè li mete aksan sou kontribisyon esansyèl fanm ayisyen yo nan sosyete a, li mande pou yon refleksyon kolektif sou nesesite pou ankouraje jistis sosyal ak egalite sèks. An brèf, sware sa a nan Alliance Française te pi plis pase jis amizman: se te yon temwayaj vibran sou fòs, rezistans ak bote fanm ayisyen yo, ansanm ak yon apèl nan aksyon an favè yon avni ki pi jis ak pi ekitab pou tout moun. .
Pak an Ayiti se tou de espirityèl ak konvivial. Se yon moman refleksyon pou anpil moun, men tou yon okazyon sakre pou rasanble ansanm ak fanmi alantou yon repa espesyal, ki respekte tradisyon relijye Karèm yo. Pandan peryòd sa a, vyann disparèt nan plak yo, an favè pwason ak espesyalman mori, nan yon eksplozyon nan gou tipikman ayisyen.
Abòne ak bilten nou an pou w rete enfòme de tout aktivite nou yo ak aktyalite sou Ayiti.
Ayiti, pèl Zantiy yo, se yon peyi ki rich nan istwa ak kilti. Jou ferye piblik li yo se moman selebrasyon, komemorasyon ak refleksyon sou sot pase bèl pouvwa li yo. Chak dat gen yon siyifikasyon espesyal, plonje Ayisyen nan yon atmosfè fèstivite ak memorab. b~1ye janvye: Jounen Endepandans Nasyonal ak Nouvèl Ane~b 1ye janvye se yon jou doubl espesyal an Ayiti. Yon bò, se Jounen Endepandans Nasyonal la, ki komemore viktwa esklav ayisyen yo sou fòs kolonyal franse yo an 1804. Yon lòt bò, se lavèy nouvèl ane a, ki make kòmansman yon nouvo ane ki chaje ak pwomès ak lespwa. b~2 Janvye: Fèt Zansèt yo~b 2 janvye dedye a memwa zansèt yo. Se yon opòtinite pou Ayisyen sonje rasin yo, selebre eritaj kiltirèl ki pase de jenerasyon an jenerasyon. b~Fevriye: Kanaval, Lendi Gras, Madi Gras, Mèkredi Sann~b Mwa fevriye a make pa Kanaval, youn nan fèstivite ki pi kolore e ki pi dinamik ann Ayiti. Lari yo ranpli ak parad, mizik vivan ak dans sovaj. Mardi Gras se akimilasyon kanaval, ki te swiv pa sann Mèkredi, ki make kòmansman Karèm la. b~Avril: Pak, Jedi Sant, Vandredi Sen~b Selebrasyon Pak ann Ayiti gen ladann tradisyon relijye Jedi Gran ak Vandredi Sen. Se yon moman lapriyè ak refleksyon pou anpil Ayisyen. b~1 Me: Jounen Agrikilti ak Travay~b 1ye me dedye pou selebre travay ak enpòtans agrikilti nan lavi peyi a. Se yon opòtinite pou rekonèt efò travayè yo ak mete aksan sou sektè agrikòl la. b~18 me: Festival Drapo~b Jounen Drapo a selebre drapo ayisyen an, yon senbòl endepandans ak fyète nasyonal la. Ayisyen onore koulè yo epi sonje kouraj zansèt yo nan batay pou libète. b~23 me: Jounen nasyonal souverènte~b Jou sa a komemore rekonesans souverènte ayisyen an pa Frans an 1805. Se yon moman fyète nasyonal ak reyafime endepandans. b~Me - Out: Asansyon~b Asansyon an selebre ant Me ak Out, yon festival relijye ki make Asansyon Jezikri nan syèl la. b~Jen: Fèt Dye~b Fèt Dye, ke yo rele tou fèt kò ak san Kris la, se yon selebrasyon relijye enpòtan nan mwa jen. b~15 out: Sipozisyon Mari~b Sipozisyon Mari a se yon jou fèt kretyen ki make Asansyon Vyèj Mari a nan syèl la. Li fete ak ferve an Ayiti. b~20 septanm: anivèsè nesans Jean-Jacques Dessalines~b Dat sa a komemore nesans Jean-Jacques Dessalines, youn nan zansèt fondatè Ayiti yo e yon lidè kle nan lit pou endepandans la. b~17 oktòb: Lanmò Desalin~b 17 oktòb se yon jou komemorasyon lanmò Jean-Jacques Dessalines, ki raple enpak li sou istwa ayisyen an. b~1ye novanm: Jou tout Sen ~b Jou tout Sen se yon jou fèt relijye ki onore tout sen, selebre ak lapriyè ak vizit nan simityè. b~2 Novanm: Jou Mouri~b Jounen tout nanm yo se yon opòtinite pou rann omaj a moun ki mouri yo nan dekore tonm ak patisipe nan seremoni relijye yo. b~18 novanm: Komemorasyon batay Vertières~b Jou sa a onore viktwa desizif ayisyen an nan batay Vertières an 1803, ki te make fen okipasyon fransè a. b~Desanm 5: Jounen Dekouvèt~b 5 desanm selebre dekouvèt zile a pa Christopher Columbus an 1492. b~25 desanm: Nwèl~b Selebrasyon Nwèl ann Ayiti make pa reyinyon fanmi, manje fèt ak tradisyon relijye. Jou ferye ann Ayiti se pi plis pase repo nan lavi chak jou; sa yo se moman ki enkòpore nanm ak rezistans nan yon pèp. Chak selebrasyon bay yon opòtinite pou reyini ansanm, sonje sot pase a epi gade nan lavni ak espwa ak detèminasyon.
Gou ak koulè pa ka diskite! Pou kèk moun, plat esansyèl la rete yon bon diri akonpaye pa sòs pwa ak legim, pandan ke pou lòt moun, mayi se wa, nan tout fòm li yo. Nan atik Ayiti Wonderland sa a, nou pral eksplore senk fason pou jwi mayi mouye. Pou kòmanse semèn nan byen, anpil goumè jwi yon plat mayi blan, souvan dekore ak legim tankou epina oswa tomat. Melanj sa a kolore ak bon gou ede kòmanse Lendi maten sou yon nòt bon gou. Gen lòt ki jwenn sa yo ap chèche nan yon plat mayi ak sòs pwa ak legim, ideyal apre yon jounen lekòl oswa travay. Li se yon konfò reyèl ki pote satisfaksyon ak enèji. Ak mayi ki sèvi ak pwa wouj ak yon bon bouyon? Li se plat la pafè pou yon Samdi, yon reyèl pick-me-up apre yon semèn difisil. Epi la, nou dirije nan direksyon ki pi remoute pou kèk: mayi ak djondjon ak sòs pwason! Akonpayman sa a ajoute yon touche umami pou fanatik bon manje! E pou fini, byenke ra oswa rezève pou gwo selebrasyon, mayi a la bonne femme pa janm manke fè nou saliv! Li se tou senpleman yon plat konplè! Kit kòm yon kou prensipal oswa otreman, mayi parèt sou plak nou yo ak kè kontan ak kreyativite.
Pot’iwa Pizza, yon konpayi ayisyen ki renome pou pitza li yo ak gou natif natal ayisyen, kontinye elaji anprint entènasyonal li ak ouvèti iminan nan senkyèm restoran li a, ki sitiye nan Brooklyn, New York. Nouvo ouvèti sa a make yon etap enpòtan nan kwasans Pot’iwa Pizza epi li montre siksè li pa nye depi lè li te kreye.
Premye nasyon nwa ki te libere tèt li anba esklavaj ak pran endepandans nan men Lafrans an 1804 e ki te enfliyanse lòt mouvman liberasyon atravè mond lan, enspire lit pou libète ak egalite.
Ayiti beni ak peyizaj natirèl espektakilè, ki gen ladan plaj sab blan, mòn ak divèsite biyolojik rich.
Ayiti gen yon eritaj istorik rich, ki gen ladan sit tankou Sitadèl Laferrière ak Palè Sans-Souci, ki nan lis UNESCO Mondyal Eritaj.
Ayiti gen yon kilti rich ak divèsifye, enfliyanse pa eleman Afriken, Ewopeyen yo ak endijèn. Mizik, dans, atizay ak kizin ayisyen yo selebre atravè lemond.
Haïti deviendra et restera le pays le plus riches du monde au nom de Jesus. Cette force mysterieuse qui est Dieu lui même est avec Haïti et c'est lui qui rallumera notre flame 🔥 et l'etoile d'Haïti brillera partout même dans les tenebres les plus profond. Car Haïti est pour Dieu et Dieu pour Haïti. Que l'huile du tout puissant (divine) tombe sur Haïti et que dès aujourdhui tout monde voit Haïti comme un pays riches, libres,et qui continue de prosperer a la vue du monde entier.Que le bon sens et l'esprit de sagesse qui vient de Dieu ranime chaque personne qui va diriger ce pays pour le bien du peuple et aussi des etranger qui demeuront ce pays. Haïti, est le pays ou on vit la vie on aime la ,on respecte la vie,on vit la vie sainement. Tout prospere en Haïti pour la gloire de Dieu et le peuple qui y reside. Au nom de JESUS.Amen.
24 Septanm 2024 | 09:41:23 AMÇa me fait plaisir losque les gens dissent des belles chooses vrais de mon pays.
18 Oktòb 2024 | 03:58:01 AM