Ayiti, yon zile Karayib ki sitiye nan achipèl Gran Zantiy yo, gen yon eritaj kiltirèl ak istorik ki gen yon richès san parèy. Soti nan plaj pitorèsk li yo nan mòn Majestic li yo ak moniman istorik, peyi a pote temwen sou syèk nan istwa konplèks ak kaptivan. Atik sa a eksplore kèk nan eritaj ak sit istorik ki pi enpòtan an Ayiti.
Li atik la an :
Sitadèl Laferrière se san dout moniman istorik ki pi anblèm ann Ayiti. Sitiye nan nò peyi a, toupre vil Okap, fò sa a te konstwi nan kòmansman 19yèm syèk la pa wa Henri Christophe apre endepandans Ayiti an 1804. Bati pou defann nasyon an kont posib envazyon fransè a, Sitadèl la se yon chèf. nan jeni militè. Li te nan lis kòm yon sit UNESCO Mondyal Eritaj depi 1982.
Pa lwen Sitadèl la se Palais Sans-Souci, yon lòt gwo reyalizasyon wa Henri Christophe. Bati ant 1810 ak 1813, palè sa a te yon fwa sant politik ak administratif nan wayòm li an. Malgre ke yon pati nan kraze akòz yon tranbleman tè an 1842, sit la rete yon temwayaj enpresyonan sou achitekti ayisyen 19yèm syèk la.
Pak nasyonal sa a genyen Citadelle Laferrière, Palais Sans-Souci, ansanm ak ruines kay Ramiers. Ansanm, sit sa yo montre jeni ak detèminasyon ayisyen yo nan lit yo pou libète ak dezi yo pou kreye yon eta souveren. Se pak la tou ki nan lis kòm yon sit UNESCO Mondyal Eritaj.
Sitiye nan Pòtoprens, Musée du Panthéon National Haïtien dedye a prezèvasyon istwa ak kilti ayisyen an. Li abrite yon koleksyon enpresyonan nan zafè ki sòti nan epòk pre-Kolonbyen rive nan evènman endepandans yo. Mize a se yon kote esansyèl pou konprann istwa konplèks Ayiti ak chemen moun ki rete a.
Sitiye nan wotè Kenscoff, nan sidès Pòtoprens, Fò Jacques te bati sou lòd Jeneral Alexandre Pétion, youn nan zansèt fondatè endepandans ayisyen an, alantou 1805. Fò a pote non Jean-Jacques Dessalines, lidè revolisyonè ki te jwe yon wòl enpòtan nan endepandans Ayiti. Fort Jacques te sèvi kòm yon pòs defans estratejik kont nenpòt envazyon potansyèl ki soti nan lanmè a oswa kapital la.
Pa lwen Fò Jacques se Fò Alexandre, ki te konstwi tou sou lòd Pétion. Yo rele l nan onè Pétion, ki te jwe yon wòl enpòtan nan konsolide endepandans ak etabli repiblik la. Menm jan ak Fort Jacques, Fort Alexandre te yon pati entegral nan rezo defans la ki te gen entansyon pwoteje jèn nasyon ayisyen an kont atak etranje yo.
Pak istorik kann sik la sitiye nan Tabarre, toupre kapital Pòtoprens. Li etabli sou sit yon ansyen plantasyon kann, ki bay yon anviwònman natif natal pou konprann istwa ak pwosesis pwodiksyon sik ann Ayiti. Pak la fèt pou akeyi vizitè yo epi pèmèt yo dekouvri divès aspè nan kilti istorik sa a.
Kann te jwe yon wòl santral nan ekonomi ayisyen an depi epòk kolonyal la. Entwodwi pa kolon Ewopeyen yo, sitou franse yo, kiltivasyon nan kann byen vit devlope sou zile a gras a klima twopikal favorab li yo ak tè fètil. Pwodiksyon sik se te yon biznis likratif, men li te konte sou travay fòse esklav Afriken yo, ki te gen yon gwo enpak sou istwa sosyal ak ekonomik Ayiti.
Ewo Vertières yo se figi lejand nan lit pou endepandans ayisyen an, senbolize kouraj, detèminasyon ak sakrifis pèp ayisyen an pou libète yo. Pami yo, Jean-Jacques Dessalines patikilyèman met deyò. Yon ansyen esklav libere ki te vin yon jeneral revolisyonè, Desalin se te yon lidè san diskite nan revòlt ayisyen an. Estrateji fonse li pandan batay Vertières la te reyalize yon viktwa desizif kont twoup franse yo, ki te simante chemen endepandans konplè a.
Batay Vertières te make yon pwen enpòtan nan istwa Ayiti ak nan batay mondyal kont esklavaj la. Defèt twoup franse yo nan Vertières te mennen nan pwoklamasyon ofisyèl endepandans ayisyen an nan dat 1ye janvye 1804, ki fè Ayiti vin premye nasyon nan Amerik yo ki te pran endepandans apre yon revòlt esklav siksè.
Bassin Bleu se yon seri pisin natirèl ak kaskad dlo ki sitiye tou pre Jakmèl, nan sid Ayiti. Sit natirèl sa a mayifik antoure pa vejetasyon Fertile e li se yon kote pi renmen pou rayisab lanati. Se pa sèlman yon gwo sit touris men tou yon senbòl bote natirèl Ayiti.
Sitiye tou pre vil Port-à-Piment nan sid Ayiti, Marie-Jeanne Caves se pi gwo sistèm twou wòch anba tè nan Karayib la. Fòmasyon jewolojik kaptivan sa yo detire sou plizyè kilomèt epi yo se yon sit ki gen anpil enterè pou speleologi ak amater avanti. CAVES yo ofri tou yon insight inik nan istwa natirèl zile a.
Sitiye nan Pòtoprens, Katedral Notre-Dame de l’Assomption te yon fwa youn nan katedral yo pi gwo ak pi enpòtan nan Karayib la. Malerezman, li te domaje anpil nan tranblemanntè 2010 la, men li rete yon senbòl lafwa Katolik ak achitekti kolonyal franse an Ayiti. Rekonstriksyon gradyèl li a temwaye rezistans pèp ayisyen an.
Sitiye nan Montrouis, sou kòt nò Ayiti, Mize Ogier-Fombrun se yon ansyen plantasyon sik ki te transfòme an mize. Li ofri yon apèsi enpresyonan sou istwa esklavaj ak pwodiksyon sik ann Ayiti. Vizitè yo ka eksplore ruine plantasyon retabli yo, dekouvri zafè istorik, epi aprann sou kilti ayisyen an.
Nan Milot, toupre Cap-Haitien, gen de sit istorik enpòtan. Legliz Milot, ki te bati nan kòmansman 19yèm syèk la, se yon egzanp enpresyonan nan achitekti kolonyal ayisyen an ak yon kote aktif nan adorasyon pou kominote lokal la. Toupre se Palè Sans-Souci, ansyen rezidans wa Henri Christophe, ak ruin majestueux li yo ki temwen epòk Ayiti apre endepandans yo.
Nan Pòtoprens, Marché de Fer (Marché en Fer) se yon mache istorik ki date depi 19yèm syèk la. Bati nan metal enpòte soti nan Lafrans, mache a se yon kote trè aktif kote moun nan lokalite vann ak achte yon varyete de pwodwi lokal yo, ki gen ladan fwi, legim, epis santi bon ak atizana. Se yon kote esansyèl pou dekouvri lavi chak jou ak atizana ayisyen.
Ayiti se yon peyi ki gen anpil richès istorik ak kiltirèl. Soti nan fò enpoze li yo nan mache aktif li yo ak sit natirèl mayifik li yo, chak kwen nan peyi a rakonte yon pati nan istwa a nan pèp sa a fleksib ak kreyatif. Eksplore eritaj ak sit istorik sa yo se plonje nan kè nanm ayisyen an epi dekouvri trezò kache nan yon nasyon ki, malgre defi yo, rete kanpe ak fyète.
Facebook : https://www.facebook.com/haitiwonderland
Youtube : https://www.youtube.com/@haitiwonderland
Instagram : https://www.instagram.com/haitiwonderland/
Twitter : https://twitter.com/haitiwonderland
Linkedin : https://www.linkedin.com/in/haitiwonderland/
Chak ane, 1ye me selebre atravè mond lan kòm Jounen Travay, yon jou dedye a onore kontribisyon travayè yo ak reflechi sou pwoblèm ki gen rapò ak travay. An Ayiti, jou sa a pran yon siyifikasyon espesyal, kote agrikilti ap parèt kòm yon gwo poto ekonomik. Avèk tè fètil li yo ak nati ki favorab pou kiltivasyon, Ayiti gen gwo potansyèl agrikòl ki ta ka transfòme ekonomi li yo ak amelyore lavi moun ki rete.
Abòne ak bilten nou an pou w rete enfòme de tout aktivite nou yo ak aktyalite sou Ayiti.
Apre “Non vyolans”, tèm edisyon anvan an, “Mwen li, mwen grandi” se tèm kote 18yèm edisyon Wikenn Powetik la pral dewoule, ki te pwograme pou 31 janvye 2025 nan Kafou. Kòm yon envite espesyal, edisyon sa a pral akeyi Jean-Rony Charles, otè Pitié, yon ti istwa ki, nan pwofondè li, enterese nan kondisyon imen an, an patikilye nan sitiyasyon lavi yo prekari ke anpil moun fè fas chak jou. . Egzibisyon, atelye, pèfòmans ak lavant siyati yo se pami divès aktivite nan pwogram nan pou 18th edisyon sa a. Wikenn nan Pwezi se pa sèlman yon aktivite detann, men se yon espas reyèl pou angajman, ki ofri aktivite ki gen yon enpak dirèk sou kominote Kafou a. Evènman ki gen yon nati sosyal, kiltirèl, atistik, literè, elatriye, konstitye kè li epi kontribye nan anrichi lavi lokal.
“Ayiti ak jeni enkwayab li” se gwo konpetisyon vil Lowell, Massachusetts, te gen plezi òganize le 5 oktòb la. Oganize pa IVAP Ayiti, yon òganizasyon ki, malgre anpil difikilte, rete fidèl ak misyon li. IVAP kwè byen fèm ke nouvo Ayiti a deja ekri yon kote, e se nou menm, nan aksyon nou, pou nou fè l tounen yon reyalite e toujou mete aksan sou li. Pakonsekan nesesite pou òganize yon konpetisyon konsa.
Ann Ayiti, Nwèl se yon tan lajwa, fèstivite ak rasanbleman kominotè. Ant tradisyon kiltirèl, selebrasyon relijye ak aktivite fèstivite, gen anpil eksperyans ak dekouvri. Atik sa a prezante senk evènman ki pa rate yo ki fè Nwèl tèlman espesyal ann Ayiti, epi ki merite atansyon w nèt.
Souvan yo konsidere kwizin ayisyen an youn nan pi bon nan mond lan, gras a gou pikant li yo ak asyèt bon gou. Li reflete istwa rich ak kilti peyi a, melanje enfliyans Afriken, Ewopeyen ak Karayib la. Nou envite w eksplore 20 délices ayisyen ki dwe eseye, kit se manje maten, manje midi oswa dine.
Premye nasyon nwa ki te libere tèt li anba esklavaj ak pran endepandans nan men Lafrans an 1804 e ki te enfliyanse lòt mouvman liberasyon atravè mond lan, enspire lit pou libète ak egalite.
Ayiti beni ak peyizaj natirèl espektakilè, ki gen ladan plaj sab blan, mòn ak divèsite biyolojik rich.
Ayiti gen yon eritaj istorik rich, ki gen ladan sit tankou Sitadèl Laferrière ak Palè Sans-Souci, ki nan lis UNESCO Mondyal Eritaj.
Ayiti gen yon kilti rich ak divèsifye, enfliyanse pa eleman Afriken, Ewopeyen yo ak endijèn. Mizik, dans, atizay ak kizin ayisyen yo selebre atravè lemond.
Super
14 Me 2025 | 09:42:40 AM