Depi lontan yo te konpwann ayisyen yo lè yo te trete bèt yo, sitou bèt kay tankou chat ak chen. Sepandan, verite a se, Ayisyen gen yon gwo afeksyon pou konpayon bèt yo, e lyen sa a reflete nan fason yo pran swen ak nouri bèt kay yo. Soti nan zòn riral yo rive nan katye iben yo, bèt kay yo souvan konsidere kòm yon pati nan fanmi an, ak Ayisyen ki montre devouman imans nan byennèt yo. Men kèk aspè kle ki mete aksan sou relasyon solid Ayisyen genyen ak bèt kay yo.
Li atik la an :
Nan anpil fwaye ayisyen, yo trete chat ak chen tankou manm fanmi. Yo pa senpleman konsidere yo kòm bèt men kòm konpayon ki ofri sipò emosyonèl ak kè kontan. Fanmi yo souvan bay bèt kay yo non afeksyon epi mete yo nan woutin chak jou, asire w ke yo manje, pran swen, epi yo ba yo yon espas konfòtab nan kay la.
Kilti ayisyen an mete aksan sou konpasyon ak respè pou tout bèt vivan. Prensip kiltirèl sa a reflete nan fason moun trete bèt yo. Li komen pou wè Ayisyen ap fè efò pou yo pran swen chat ak chen ki pèdi, pou asire yo gen manje ak dlo. Pwopriyetè bèt kay, an patikilye, yo konnen yo bay chen ak chat manje lakay yo, asire ke konpayon yo renmen anpil manje manje nourisan, pa jis bouyon.
Nan dènye ane yo, konsyantizasyon sou sante bèt kay te ogmante anpil an Ayiti. Pwopriyetè bèt kay yo vin pi konsyan de enpòtans swen veterinè, yo mennen bèt yo regilyèman nan klinik pou pran vaksen ak tcheke. Menm nan zòn riral yo, kote resous yo ka ra, anpil ayisyen chèche konsèy sou fason pou pran swen bèt yo byen. Òganizasyon san bi likratif ak gwoup byennèt bèt yo te jwe yon wòl kle tou nan edike kominote yo sou posesyon responsab bèt kay, amelyore plis swen yo bay bèt yo.
Plizyè òganizasyon pwoteksyon bèt opere ann Ayiti, k ap travay pou edike piblik la sou byennèt bèt epi asire yo pran swen bèt ki pèdi. Gwoup tankou Haitian Animal Welfare Society (HAWS) te aplike kanpay pou ankouraje esterilizasyon, esterilizasyon, ak adopte bèt ki pèdi olye yo achte yo. Inisyativ sa yo byen resevwa, sa montre volonte kominote a pou pwoteje ak pran swen bèt yo.
An Ayiti, li komen pou wè kominote yo mete tèt yo ansanm pou pran swen bèt lokal yo. Vwazen yo souvan gade deyò pou bèt kay lòt, yo ofri bay manje oswa mache yo si mèt kay la pa kapab fè sa. Apwòch kominotè sa a nan swen bèt kay demontre kijan lanmou anrasinen pou bèt yo nan sosyete ayisyen an. Anplis de sa, yo souvan wè bèt kay yo jwe lib nan lari yo, yo renmen pa tout moun ak pran swen nan pa katye a.
Fòlklò ayisyen ak rakonte istwa souvan gen ladan bèt kòm karaktè santral, plis demontre koneksyon kiltirèl la ak bèt yo. Atravè istwa sa yo, bèt yo dekri tankou bèt ki gen sajès, fidèl, epi pafwa majik, ki reflete respè ak admirasyon Ayisyen genyen pou yo. Istwa sa yo pase leson jantiyès anvè bèt soti nan yon jenerasyon nan yon lòt.
Li komen pou temwen Ayisyen k ap pran swen chat ak chen ki pèdi, pafwa mennen yo lakay yo oswa bay yo manje ak abri. Zak dezenterese sa yo montre nan ki kantite lanmou Ayisyen genyen pou bèt yo. Bèt ki pèdi souvan vin tounen bèt kay renmen anpil, entegre nan kay la ak bay non, manje, ak swen. Anpil Ayisyen kwè nan trete bèt yo ak menm respè ak diyite ak nenpòt moun.
Relasyon ant Ayisyen ak bèt kay yo se youn ki anrasinen nan lanmou, respè, ak konpasyon. Menmsi move konsepsyon ka pèsiste, li klè ke Ayisyen gen yon gwo afeksyon pou bèt yo, sitou chat ak chen. Kit se nan bay swen veterinè, manje bèt ki pèdi, oswa patisipe yo nan lavi kominote a, Ayisyen demontre chak jou jis konbyen yo pran swen pou konpayon fourur yo. Kilti peyi a ak pratik ki antoure swen bèt kay kontinye evolye, asire yon avni pi briyan pou tout bèt ki anba swen yo.
Facebook : https://www.facebook.com/haitiwonderland
Youtube : https://www.youtube.com/@haitiwonderland
Instagram : https://www.instagram.com/haitiwonderland/
Twitter : https://twitter.com/haitiwonderland
Linkedin : https://www.linkedin.com/in/haitiwonderland/
Ayiti, premye repiblik nwa endepandan nan mond lan, te jwe yon wòl eksepsyonèl nan demand endepandans lòt nasyon yo. Byenke lòt evènman istorik te pase souvan, kontribisyon Ayiti te bay nan liberasyon lòt peyi yo te enpòtan e li merite pou yo mete aksan sou. b~Revolisyon ayisyen an~b Nan fen 19yèm syèk la, Ayiti te jete chenn esklavaj yo e li te reyalize sa ki enposib lè li te libere tèt li anba dominasyon kolonyal franse a. Nan 1804, peyi a te pwoklame endepandans li, ki te inogirasyon nan yon nouvo epòk pou pèp oprime atravè mond lan. b~Enspirasyon pou Amerik Latin nan~b Revolisyon ayisyen an te yon gwo sous enspirasyon pou mouvman endepandans yo nan Amerik Latin nan. Figi ikonik tankou Simón Bolívar ak Francisco de Miranda te rekonèt kouraj ak detèminasyon ayisyen yo kòm yon fòs pou pwòp lit yo. Nan sipò materyèl ak ideyolojik mouvman sa yo, Ayiti kontribye nan aparisyon plizyè nasyon endepandan nan Amerik di Sid. b~Enfliyans an Afrik~b Pi lwen pase Amerik yo, Ayiti te jwe yon wòl enpòtan tou nan demand endepandans Lafrik. Lidè Afriken yo te kite yon eritaj ki te enspire tout jenerasyon konbatan pou libète sou kontinan Afriken an. Lide ke moun oprime yo te kapab leve kont opresè yo te jwenn yon eko pwisan nan lit yo pou endepandans ann Afrik. b~Sipò pou Mouvman Liberasyon~b Pandan tout listwa li, Ayiti te bay yon gwo sipò pou mouvman liberasyon atravè lemond. Keseswa atravè deplwaman twoup yo, resous finansye oswa diplomasi aktif, peyi a demontre solidarite li ak moun k ap goumen pou otonomi yo. Kontribisyon Ayiti te souvan diskrè men enpòtan anpil. Ayiti, kòm pyonye endepandans ak libète, kite yon enpak dirab sou sèn mondyal la. Eritaj li a rezone atravè kontinan, raple mond lan ke demand la pou libète se inivèsèl. Lè nou rekonèt ak selebre wòl Ayiti nan endepandans lòt nasyon yo, nou non sèlman onore istwa li, men nou pran angajman tou pou ankouraje yon avni kote tout moun gen opòtinite pou fòme desten yo.
Dedikas se yon inisyativ jèn slamer ayisyen an, Jean Wood Jude, pi byen konnen kòm Powèt Silans la. Sa a se yon evènman kiltirèl ki mete aksan sou pwezi ak mizik nan kè Pòtoprens. Evènman an vize bay jèn atis yo yon espas ekspresyon, sitou sa yo k ap travay nan sèn slam ayisyen an. Dedikas gentan fèt 2 fwa, epi yon twazyèm edisyon prevwa pou samdi 22 desanm 2024 la, nan lokal Soho, ki chita nan Delmas 41, nimewo 16, apati 2h30 pou rive 7h00. Nouvo edisyon sa a se yon kontinyasyon de premye yo, ki te fèt respektivman 8 oktòb ak 20 desanm 2023.
Abòne ak bilten nou an pou w rete enfòme de tout aktivite nou yo ak aktyalite sou Ayiti.
Atik 2 Konstitisyon ayisyen an 1987, ki te amande an 2011, fè konnen koulè nasyonal yo se ble ak wouj. De koulè sa yo pa senp chwa ayestetik; yo enkòpore istwa, kilti ak aspirasyon pèp ayisyen an. Ann plonje nan siyifikasyon yo pi fon ak en ki asosye ak koulè ikonik sa yo. q~ATIK 2: Koulè nasyonal yo se: ble ak wouj.~q
Livre en Folie, evènman anyèl sa a ke moun ki renmen literati ann Ayiti tant ap tann, ap fèt jedi 15 out 2024 nan otèl Caribe Convention Center nan Juvénat. Vrèmanvre, Le Nouvelliste, an kolaborasyon ak patnè abityèl li yo, envite piblik Pòtoprens pou vin selebre, pou trantyèm fwa, gwo richès entelektyèl ekriven ak lòt moun ki panse ayisyen yo, nan gwo fwa liv liv chak ane sa a. Ane sa a, antre a fikse nan 1,000 goud, ki pral retounen ba ou sou fòm koupon, pou ou ka achte liv yon fwa andedan. Trant ane apre premye edisyon an, Livre en Folie vin tounen yon poto nan lavi literè ayisyen an e menm yon evènman enpòtan nan ane ayisyen an. Ane sa a, li pral dewoule nan yon kontèks patikilyèman difisil pou peyi a, ni nan plan ekonomik ak sekirite, men li pral toujou gen merit pou rasanble plizyè milye ayisyen alantou sijè a nan liv la.
Ayiti, yon peyi zile nan Karayib la, se pi plis pase yon destinasyon touris. Li enkòpore yon senbòl rezistans, libète ak lit pou emansipasyon, yon egzanp istorik pou lemonn antye. Nan atik sa a, nou pral eksplore poukisa Ayiti konsidere kòm yon vre senbòl libète, mete aksan sou istwa li, kilti, ak wòl esansyèl li nan batay kont opresyon.
Premye nasyon nwa ki te libere tèt li anba esklavaj ak pran endepandans nan men Lafrans an 1804 e ki te enfliyanse lòt mouvman liberasyon atravè mond lan, enspire lit pou libète ak egalite.
Ayiti beni ak peyizaj natirèl espektakilè, ki gen ladan plaj sab blan, mòn ak divèsite biyolojik rich.
Ayiti gen yon eritaj istorik rich, ki gen ladan sit tankou Sitadèl Laferrière ak Palè Sans-Souci, ki nan lis UNESCO Mondyal Eritaj.
Ayiti gen yon kilti rich ak divèsifye, enfliyanse pa eleman Afriken, Ewopeyen yo ak endijèn. Mizik, dans, atizay ak kizin ayisyen yo selebre atravè lemond.
