Nouvèl / Teyat / Gade Atik ki fenk pibliye yo

Sumfest: Yon festival ou pa dwe rate an Ayiti an ete

Si w ap chèche yon eksperyans mizik inoubliyab ete sa a, pa gade pi lwen pase Sumfest an Ayiti. Festival sa a ki enkoni reyini pi gwo non nan sèn mizik ayisyen an pou yon wikenn fou, tout nan yon kad idilik bò lanmè Se poutèt sa Sumfest se evènman ki pa dwe rate pou tout moun ki renmen mizik ak kilti ayisyen.

Dedikas 3.0: Nouvo siy solèy leve nan Pòtoprens

Dedikas se yon inisyativ jèn slamer ayisyen an, Jean Wood Jude, pi byen konnen kòm Powèt Silans la. Sa a se yon evènman kiltirèl ki mete aksan sou pwezi ak mizik nan kè Pòtoprens. Evènman an vize bay jèn atis yo yon espas ekspresyon, sitou sa yo k ap travay nan sèn slam ayisyen an. Dedikas gentan fèt 2 fwa, epi yon twazyèm edisyon prevwa pou samdi 22 desanm 2024 la, nan lokal Soho, ki chita nan Delmas 41, nimewo 16, apati 2h30 pou rive 7h00. Nouvo edisyon sa a se yon kontinyasyon de premye yo, ki te fèt respektivman 8 oktòb ak 20 desanm 2023.

Jou Ferye an Ayiti

Ayiti, pèl Zantiy yo, se yon peyi ki rich nan istwa ak kilti. Jou ferye piblik li yo se moman selebrasyon, komemorasyon ak refleksyon sou sot pase bèl pouvwa li yo. Chak dat gen yon siyifikasyon espesyal, plonje Ayisyen nan yon atmosfè fèstivite ak memorab. b~1ye janvye: Jounen Endepandans Nasyonal ak Nouvèl Ane~b 1ye janvye se yon jou doubl espesyal an Ayiti. Yon bò, se Jounen Endepandans Nasyonal la, ki komemore viktwa esklav ayisyen yo sou fòs kolonyal franse yo an 1804. Yon lòt bò, se lavèy nouvèl ane a, ki make kòmansman yon nouvo ane ki chaje ak pwomès ak lespwa. b~2 Janvye: Fèt Zansèt yo~b 2 janvye dedye a memwa zansèt yo. Se yon opòtinite pou Ayisyen sonje rasin yo, selebre eritaj kiltirèl ki pase de jenerasyon an jenerasyon. b~Fevriye: Kanaval, Lendi Gras, Madi Gras, Mèkredi Sann~b Mwa fevriye a make pa Kanaval, youn nan fèstivite ki pi kolore e ki pi dinamik ann Ayiti. Lari yo ranpli ak parad, mizik vivan ak dans sovaj. Mardi Gras se akimilasyon kanaval, ki te swiv pa sann Mèkredi, ki make kòmansman Karèm la. b~Avril: Pak, Jedi Sant, Vandredi Sen~b Selebrasyon Pak ann Ayiti gen ladann tradisyon relijye Jedi Gran ak Vandredi Sen. Se yon moman lapriyè ak refleksyon pou anpil Ayisyen. b~1 Me: Jounen Agrikilti ak Travay~b 1ye me dedye pou selebre travay ak enpòtans agrikilti nan lavi peyi a. Se yon opòtinite pou rekonèt efò travayè yo ak mete aksan sou sektè agrikòl la. b~18 me: Festival Drapo~b Jounen Drapo a selebre drapo ayisyen an, yon senbòl endepandans ak fyète nasyonal la. Ayisyen onore koulè yo epi sonje kouraj zansèt yo nan batay pou libète. b~23 me: Jounen nasyonal souverènte~b Jou sa a komemore rekonesans souverènte ayisyen an pa Frans an 1805. Se yon moman fyète nasyonal ak reyafime endepandans. b~Me - Out: Asansyon~b Asansyon an selebre ant Me ak Out, yon festival relijye ki make Asansyon Jezikri nan syèl la. b~Jen: Fèt Dye~b Fèt Dye, ke yo rele tou fèt kò ak san Kris la, se yon selebrasyon relijye enpòtan nan mwa jen. b~15 out: Sipozisyon Mari~b Sipozisyon Mari a se yon jou fèt kretyen ki make Asansyon Vyèj Mari a nan syèl la. Li fete ak ferve an Ayiti. b~20 septanm: anivèsè nesans Jean-Jacques Dessalines~b Dat sa a komemore nesans Jean-Jacques Dessalines, youn nan zansèt fondatè Ayiti yo e yon lidè kle nan lit pou endepandans la. b~17 oktòb: Lanmò Desalin~b 17 oktòb se yon jou komemorasyon lanmò Jean-Jacques Dessalines, ki raple enpak li sou istwa ayisyen an. b~1ye novanm: Jou tout Sen ~b Jou tout Sen se yon jou fèt relijye ki onore tout sen, selebre ak lapriyè ak vizit nan simityè. b~2 Novanm: Jou Mouri~b Jounen tout nanm yo se yon opòtinite pou rann omaj a moun ki mouri yo nan dekore tonm ak patisipe nan seremoni relijye yo. b~18 novanm: Komemorasyon batay Vertières~b Jou sa a onore viktwa desizif ayisyen an nan batay Vertières an 1803, ki te make fen okipasyon fransè a. b~Desanm 5: Jounen Dekouvèt~b 5 desanm selebre dekouvèt zile a pa Christopher Columbus an 1492. b~25 desanm: Nwèl~b Selebrasyon Nwèl ann Ayiti make pa reyinyon fanmi, manje fèt ak tradisyon relijye. Jou ferye ann Ayiti se pi plis pase repo nan lavi chak jou; sa yo se moman ki enkòpore nanm ak rezistans nan yon pèp. Chak selebrasyon bay yon opòtinite pou reyini ansanm, sonje sot pase a epi gade nan lavni ak espwa ak detèminasyon.

Ki plaj yo chwazi an Ayiti?

Ayiti, ak litoral selès li yo ak dlo turkwaz, plen ak bèl plaj ki atire moun ki renmen detant, avanti naval ak dekouvèt natirèl. Kit ou ap chèche yon ambiance vivan oswa yon retrè lapè, plaj Ayiti yo ofri yon divèsite eksperyans inik. Men yon gid pou ede w chwazi plaj ki pi byen adapte dezi w yo:

Èske w te konnen? Ayiti gen pi gwo sistèm twou wòch nan Karayib la.

Kèk moun konnen ke Ayiti, souvan selebre pou plaj li yo ak istwa rich, se tou lakay yo nan sistèm nan twou wòch ki pi gwo nan Karayib la. Fòmasyon anba tè sa yo, ki gaye toupatou nan peyi a, se trezò natirèl ak kiltirèl ki temwen plizyè milyon ane evolisyon jewolojik ak entèraksyon imen. Ann plonje nan linivè kaptivan sa a ansanm.

Guédés: Lè Ayiti selebre zansèt li yo ak koulè ak ferveur

Chak 1ye ak 2 Novanm, Ayiti vin vivan nan koulè nwa ak koulè wouj violèt pou selebre Guédés yo, espri yo venere nan relijyon Vodou a, senbòl yon lyen pwisan ant vivan ak mò. Fasinan, endommabl ak pwovokan, Guédés yo fòme yon fanmi vre nan panteon Vodou ayisyen an, kote yo respekte wòl yo kòm gid espirityèl moun ki mouri a nan apre lavi a. Ki te dirije pa figi anblèm tankou lejand Baron Samedi ak konpayon li Grann Brigitte, Guédés yo enkòpore paradoks yo nan lavi ak lanmò. Chak Baron gen yon pèsonalite inik: Baron Cimetière, Baron Kriminel, ak Baron La Croix se gadyen nanm ki moute desann sou fwontyè mond mò yo. Ansanm, yo fòme yon prezans pwisan ak yon ti jan pè, men pwofondman rasin nan kilti ayisyen an. Guédés pa tankou lòt espri vodou; yo demontre kouraj yo nan yon fason espektakilè. Abitye ak lanmò, yo pa pè anyen e yo pwovokan: yo manje vè, piman kri, ak rad pati sansib yo ak wonm ak pwav. Jès sa yo make endiferans yo an danje epi fè nou sonje ke yo te deja fè eksperyans lavi sou tè a. Se konsa, yo se psikoponp - èt sa yo ki mennen nanm yo nan moun ki mouri yo - ak aji kòm pon ant mond lan nan vivan yo ak sa yo ki nan mò yo. Gen kèk Guédés, tankou Guédé Nibo, mete rad nwa, koulè wouj violèt ak blan, yo chak ak karakteristik inik. Yo anpil e yo varye: Guédé Fouillé, Guédé Loraj, Papa Guédé, ak anpil lòt. Se espri sa yo ki, chak ane, raple Ayisyen enpòtans pou sonje moun ki mouri a epi onore yo. Kil Guedes yo pa sèlman relijye; li tou kiltirèl ak istorik. Dapre tradisyon, teritwa espirityèl yo, oswa "Fètomè" - surnome "Tè san chapo" - se yon kote nanm zansèt yo abite. Dapre istwa yo, orijin kil sa a tounen sou plato Abomey, ansyen kapital wayòm Dahomey, ann Afrik, kote lanmò ak lavi ansanm nan yon fòm senbyotik. Selebrasyon sa a ann Ayiti menm jwenn eko nan istwa ansyen. Women yo te onore mò yo tou ak "Fete Lemuria", ki te fèt nan mwa fevriye, pou anpeche lespri yo ak retabli lapè ant mond vivan yo ak mond moun ki mouri yo. Pou Ayisyen, onore Guédés yo vle di aksepte lanmò kòm yon pati nan lavi epi selebre lyen envizib ki ini nou ak moun ki kite nou yo. Se tou yon fason pou reziste, paske lavi, malgre defi li yo, dwe selebre nan tout konpleksite li ak pwofondè.

Dekouvri orijin lang kreyòl ayisyen an

Lang kreyòl ayisyen, prèske 12 milyon moun pale, se pi plis pase yon senp mwayen kominikasyon. Li reprezante istwa, kilti ak idantite Ayiti. Men, ki kote lang inik sa a soti? Atik sa a eksplore orijin li, evolisyon li ak wòl santral li nan sosyete ayisyen an.

Èske w te konnen? Ayiti se premye repiblik nwa endepandan

Ayiti okipe yon plas inik ak ikonik nan listwa mondyal la kòm premye Repiblik nwa endepandan. Reyalite istorik sa a, ki anrejistre nan annal mond lan, se yon sous fyète pou pèp ayisyen an ak yon enspirasyon pou mouvman libète ak egalite atravè syèk yo. Ann dekouvri ansanm evènman ki te mennen nan fe istorik sa a ak enpak li sou sèn entènasyonal la.

Ayiti Beach: Top 10 pou pa rate

Ayiti, souvan refere li kòm "Pèl Zantiy yo", gen trezò natirèl jis ap tann yo eksplore. Pami bèl bijou li yo, plaj Ayiti yo parèt aklè pou bèlte yo mayifik, dlo kristal klè ak atmosfè trankilite. Plaj sa yo, lwen ajitasyon ak ajitasyon nan destinasyon touris ki gen anpil moun, ofri yon refij ideyal pou vwayajè k ap chèche trankilite, avanti ak otantisite. Men 10 plaj ou pa dwe rate pandan pwochen sejou ou an Ayiti, chak pwomèt yon eksperyans inik e inoubliyab.