Nouvèl / Kote moun pa twò konnen / Gade Atik ki fenk pibliye yo

Penti Shneider L. Hilaire pote onè Ayiti nan New York

Schneider Léon Hilaire se yon jèn pent ayisyen ki gen yon talan eksepsyonèl, fòme nan prestijye Sant Atizay nan Pòtoprens. Depi kòmansman li, li te kaptire kè moun ki renmen atizay nan kapital ayisyèn nan, li te fè yon enpresyon pozitif rapid sou sèn atizay lokal la. Talan li, ki sòti nan richès ak divèsite kilti ayisyen an, pa limite sèlman nan fwontyè Ayiti. An reyalite, apre yon egzibisyon ki te gen anpil siksè nan Pari ane pase a, travay Schneider Léon Hilaire jwenn yon nouvo plas pou li devlope zèl li, pou li kontinye atire moun atravè oseyan yo.

Konstitisyon Repiblik Ayiti: 1987 Amande an 2011 (Dezyèm pati)

Lavi: eritaj kiltirèl ak plezi fanmi pou jèn yo nan Jakmèl

Nan Jakmèl, yon gwoup jèn moun ki rele Eau de Vie, ki te fonde nan mwa jen 2021, dedye a dekouvwi nan kilti ayisyen. Pami manm fondatè yo se César Rocher, Déborah Vil, Max Jean Julien, Lansley Lemaire, Jacky Edwing Laguerre, Francesca Faustin, Sthélianie Dominique, Mackenson Gilot ak Gédeon Riché. Misyon yo se prezante jèn moun nan sit enkoni nan pwòp vil yo, e pli vit, nan tout peyi a. Atravè evènman tankou "Jounen Dantan la", Eau de Vie mete aksan sou tradisyon lokal yo ak fè pwomosyon echanj kiltirèl. Sitou ki baze nan Jacmel, gwoup la òganize aktivite li yo nan kote anblèm tankou basen ble a. Eau de vie espere ranfòse santi a ki fè pati jèn moun nan direksyon pou eritaj yo ak ankouraje yon lespri nan kominote ak pataje nan jèn ayisyen.

Antreprann: Revolisyon Dijital Antreprenarya Ayisyen an Ap vini 11 Out 2025

An Ayiti, lanse yon biznis antreprenarya souvan se yon gwo defi. Mank finansman, enfòmasyon ki gaye toupatou, mank vizibilite pou nouvo antrepriz lokal yo, ak difikilte pou jwenn mantora oswa patnè serye... Anpil antreprenè twouve yo ap fè fas ak defi yo poukont yo, sa ki anpeche inovasyon ak kwasans ekonomik peyi a.

10 Bwason tipik ayisyen ak Desè pou w gou absoliman

Kuizin ayisyen an plen gou inik ki reflete otantisite ak richès kiltirèl peyi a. Kit selebre yon okazyon espesyal oswa jis pou plezi, bwason ak desè ayisyen se yon dwe. Dekouvri 10 asyèt tipik ki enkòpore nanm gastronomik Ayiti.

Pap Jazz 2025, yon selebrasyon nan gwo kilti mizik ayisyen an

Dimanch 6 avril 2025, Karibe Convention Center nan Juvénat tounen yon veritab tanp kiltirèl pou fèmen 18yèm edisyon Festival Entènasyonal Jazz Pòtoprens (PAPJAZZ). Ane sa a, festival la te dewoule sou tèm "PAP JAZZ it UP", e se te nan twa sit ki sitiye prensipalman nan komin Pétion-Ville ke festival sa a te dewoule antyèman. Yon referans fèt nan Kwartye Latin, nan Sant Kiltirèl Ayiti-Brezil ak nan Otèl Karibe. Akòz sitiyasyon ki pa twò bon nan sant vil Pòtoprens nan dènye tan yo, yo te oblije abandone sit Enstiti Franse a. Sepandan, nou ka toutafè kalifye 18yèm edisyon Pap Jazz sa a kòm yon siksè. Se vre, festival sa a ki deja tounen yon evènman enpòtan nan ane ayisyen an, te make ane sa a sitou pa gwo rezilyans ak tenasite òganizatè yo ki te kapab adapte yo ak ritm peyi a pou yo ka satisfè festivalye fidèl yo. Malgre kontèks difisil la, festivalye sa yo pa t kite okenn opòtinite pou yo sove soti nan lavi difisil yo gras a mizik. Li enpòtan tou pou sonje ke 18yèm edisyon Pap Jazz la te reyalize apre de fwa li te repoze, nan kòmansman ane sa a, kote dènye a menm te fèt nan mwa mas paske de ensekirite. Se konsa, li apwopriye pou nou kalifye reyalizasyon moniman Foundation Haïti Jazz ak patnè yo kòm yon eksploatasyon eksepsyonèl, paske yo pa t dekouraje e yo te montre yon tenasite eksepsyonèl, pandan y ap adapte yo pou ofri Pòtoprens ak anviwònman li yo moman sa a nan devlopman, malgre doulè gwo vil la, atravè mizik. Yon pwogram ki sou nivo Ane sa a, òganizatè Pap Jazz yo te mete anpil aksan sou sa ke festival la dwe eksepsyonèl. Lè yo konsidere sitiyasyon difisil peyi a ap travèse depi kèk tan, Joelle Widmaier, direktè atistik festival la, te mete aksan sou depi nan konferans pou laprès ke yo te konsyan de sitiyasyon sa a. Se poutèt sa ane sa a, anplis atelye ak pèfòmans atis yo, te gen inisyativ tankou "Jazz pour Timoun" (Jazz pou timoun), "Jazz pour les enfants déplacés à cause de la violence dans les camps" (Jazz pou timoun deplase akòz vyolans nan kan), oswa "Mur de l’engagement" (Miray Angajman). Dènye inisyativ la te gen pou objektif ankouraje festivalye yo pran angajman pou byennèt peyi a atravè yon mesaj ekri ke yo ta pataje pita sou rezo sosyal.

7 Desè Ayisyen Ki Pral Fè Ou Bave

Kuizin ayisyen an se yon vrè envitasyon pou plezi, e desè li yo pa fè eksepsyon. Kit dous, pikant oswa frwiti, plezi sa yo ofri yon insight bon gou nan tradisyon gastronomik peyi a. Dekouvri sèt desè ayisyen esansyèl ki pral satisfè palè ou ak reveye dan dous ou.

Ki kote Ayiti ye?

Ayiti se yon peyi ki sitiye nan Karayib la, yon rejyon nan Amerik Santral li te ye pou zile twopikal li yo ak klima cho. Ayiti okipe pati lwès zile Ispanyola, ke li pataje ak Repiblik Dominikèn, ki okipe pati lès la. Jeyografikman, Ayiti chita ant Lanmè Karayib la ak Oseyan Atlantik Nò, epi li se apeprè 1,200 kilomèt nan sidès Florid, Etazini.

Guédés: Lè Ayiti selebre zansèt li yo ak koulè ak ferveur

Chak 1ye ak 2 Novanm, Ayiti vin vivan nan koulè nwa ak koulè wouj violèt pou selebre Guédés yo, espri yo venere nan relijyon Vodou a, senbòl yon lyen pwisan ant vivan ak mò. Fasinan, endommabl ak pwovokan, Guédés yo fòme yon fanmi vre nan panteon Vodou ayisyen an, kote yo respekte wòl yo kòm gid espirityèl moun ki mouri a nan apre lavi a. Ki te dirije pa figi anblèm tankou lejand Baron Samedi ak konpayon li Grann Brigitte, Guédés yo enkòpore paradoks yo nan lavi ak lanmò. Chak Baron gen yon pèsonalite inik: Baron Cimetière, Baron Kriminel, ak Baron La Croix se gadyen nanm ki moute desann sou fwontyè mond mò yo. Ansanm, yo fòme yon prezans pwisan ak yon ti jan pè, men pwofondman rasin nan kilti ayisyen an. Guédés pa tankou lòt espri vodou; yo demontre kouraj yo nan yon fason espektakilè. Abitye ak lanmò, yo pa pè anyen e yo pwovokan: yo manje vè, piman kri, ak rad pati sansib yo ak wonm ak pwav. Jès sa yo make endiferans yo an danje epi fè nou sonje ke yo te deja fè eksperyans lavi sou tè a. Se konsa, yo se psikoponp - èt sa yo ki mennen nanm yo nan moun ki mouri yo - ak aji kòm pon ant mond lan nan vivan yo ak sa yo ki nan mò yo. Gen kèk Guédés, tankou Guédé Nibo, mete rad nwa, koulè wouj violèt ak blan, yo chak ak karakteristik inik. Yo anpil e yo varye: Guédé Fouillé, Guédé Loraj, Papa Guédé, ak anpil lòt. Se espri sa yo ki, chak ane, raple Ayisyen enpòtans pou sonje moun ki mouri a epi onore yo. Kil Guedes yo pa sèlman relijye; li tou kiltirèl ak istorik. Dapre tradisyon, teritwa espirityèl yo, oswa "Fètomè" - surnome "Tè san chapo" - se yon kote nanm zansèt yo abite. Dapre istwa yo, orijin kil sa a tounen sou plato Abomey, ansyen kapital wayòm Dahomey, ann Afrik, kote lanmò ak lavi ansanm nan yon fòm senbyotik. Selebrasyon sa a ann Ayiti menm jwenn eko nan istwa ansyen. Women yo te onore mò yo tou ak "Fete Lemuria", ki te fèt nan mwa fevriye, pou anpeche lespri yo ak retabli lapè ant mond vivan yo ak mond moun ki mouri yo. Pou Ayisyen, onore Guédés yo vle di aksepte lanmò kòm yon pati nan lavi epi selebre lyen envizib ki ini nou ak moun ki kite nou yo. Se tou yon fason pou reziste, paske lavi, malgre defi li yo, dwe selebre nan tout konpleksite li ak pwofondè.