Èske w te konnen? Ayiti se pi gwo fò nan Karayib la
Lè nou panse ak Ayiti, nou souvan panse ak kilti rich li yo, istwa ewoyik li yo ak peyizaj mayifik li yo. Men èske w te konnen Ayiti tou se peyi kote pi gwo fò nan Karayib la ye? Citadelle Laferrière, ki sitiye nan depatman Nord, se yon chèf achitekti ak yon senbòl libète ki atire plizyè milye vizitè chak ane. Moniman istorik sa a se yon sous fyète nasyonal ak yon temwayaj sou rezistans pèp ayisyen an.
Konstwi ant 1805 ak 1820 sou lòd wa Henri Christophe, Sitadèl Laferrière a te yon repons estratejik nan menas yon posib retounen nan twoup kolonyal franse apre endepandans Ayiti. Sitiye 900 mèt anwo nivo lanmè, sou tèt yon mòn nan rejyon Milot la, Sitadèl domine nan zòn ki antoure a majeste, li ofri panoramique nan fon yo ak, nan yon jou klè, Oseyan Atlantik la.
Avèk 130 mèt longè, miray li yo 40 mèt epè nan kèk kote, ak kapasite li pou akomode jiska 5,000 sòlda, fò sa a se yon feat vre nan jeni pou tan li.
Sitadèl la pa t jis yon senp bilding defansif. Li te ekipe pou kenbe tèt ak syèj long:
- Li te loje plis pase 365 kanon, kèk toujou vizib jodi a.
- Tòn minisyon ak pwovizyon yo te estoke la pou sipòte twoup yo nan ka ta gen yon atak pwolonje.
- Materyèl konstriksyon, tankou lacho ak wòch, te transpòte sou do moun ak milèt sou santye apik, temwaye detèminasyon enkwayab travayè ayisyen yo.
An 1982, Sitadèl Laferrière te enkli sou lis UNESCO Mondyal Eritaj la, kòm yon pati entegral nan Pak Istorik Nasyonal la, ki gen ladan tou Palè Sans-Souci ak lòt rès istorik nan epòk Christophe. Rekonesans entènasyonal sa a mete aksan sou enpòtans Sitadèl la non sèlman pou Ayiti, men tou pou istwa mondyal lit pou libète a.
- Zòn: Sitadèl la kouvri apeprè 10,000 mèt kare.
- Altitid: Li pik nan 900 mèt, ofri yon View espektakilè.
- Travayè: Plis pase 20,000 moun te patisipe nan konstriksyon li, ki gen ladan ansyen sòlda ak kiltivatè.
- Kanon: Plis pase 365 kanon ki soti nan divès peyi Ewopeyen yo estoke la.
Sitadèl Laferrière se jodi a youn nan prensipal atraksyon touris ann Ayiti. Vizitè yo ka jwenn aksè nan sit la a pye, sou cheval oswa nan machin, atravè santye yo likidasyon nan mòn yo. Yon fwa nan tèt la, yo rekonpanse ak opinyon mayifik ak yon plonje nan istwa a nan peyi a.
Chak ane, plizyè milye touris lokal ak entènasyonal vin eksplore mèvèy achitekti sa a, pou yo aprann plis sou wòl santral Ayiti nan istwa lit kont opresyon an.
- Sitadèl la pafwa surnome "Wityèm mèvèy nan mond lan" akòz grandè li ak enpòtans istorik.
- Kanon ak boul kanon Sitadèl la sitou soti nan batay Napoleon yo, Ayisyen yo te pran apre viktwa yo sou franse yo.
- Sitadèl la te fèt kòm yon refij final: menm si yo te detwi, kraze li yo ta sèvi kòm yon senbòl etènèl nan libète Ayiti.
Sitadèl Laferrière se non sèlman yon senbòl fyète nasyonal, men tou se yon rapèl batay san rete pou endepandans ak diyite moun. Prezève sit icon sa a esansyèl pou jenerasyon kap vini yo, pou yo ka konprann epi selebre eritaj zansèt yo.
Si ou poko vizite Citadelle Laferrière, li lè pou w planifye yon vwayaj. Men, si ou te deja fè sa, pataje eksperyans ou ak foto nan kòmantè yo enspire lòt moun yo dekouvri gem inik sa a!
Pataje
Konsènan otè a
Appolon Guy Alain
Appolon Guy Alain
Full Stack Developer, Créatif, expérimenté, passionné des nouvelles technologies et de l’art.
Premye nasyon nwa ki te libere tèt li anba esklavaj ak pran endepandans nan men Lafrans an 1804 e ki te enfliyanse lòt mouvman liberasyon atravè mond lan, enspire lit pou libète ak egalite.
Bote natirèl
Ayiti beni ak peyizaj natirèl espektakilè, ki gen ladan plaj sab blan, mòn ak divèsite biyolojik rich.
Eritaj
Ayiti gen yon eritaj istorik rich, ki gen ladan sit tankou Sitadèl Laferrière ak Palè Sans-Souci, ki nan lis UNESCO Mondyal Eritaj.
Kilti
Ayiti gen yon kilti rich ak divèsifye, enfliyanse pa eleman Afriken, Ewopeyen yo ak endijèn. Mizik, dans, atizay ak kizin ayisyen yo selebre atravè lemond.
