Kowòdone Jeyografik Ayiti
Ayiti pozisyone ant latitid 18° ak 20° nò ak lonjitid 71° ak 74° lwès. Kowòdone sa yo mete peyi a nan emisfè nò a epi tou pre Twopik Kansè a, sa ki ba li yon klima twopikal ak varyasyon tanperati modere pandan tout ane a.
Ki kote Ayiti ye?
Ayiti se yon peyi ki sitiye nan Karayib la, yon rejyon nan Amerik Santral li te ye pou zile twopikal li yo ak klima cho. Ayiti okipe pati lwès zile Ispanyola, ke li pataje ak Repiblik Dominikèn, ki okipe pati lès la. Jeyografikman, Ayiti chita ant Lanmè Karayib la ak Oseyan Atlantik Nò, epi li se apeprè 1,200 kilomèt nan sidès Florid, Etazini.
Li atik la an :
Rezime
Fwontyè ak Repiblik Dominikèn
Ayiti pataje yon fwontyè tè ak Repiblik Dominikèn, apeprè 376 kilomèt longè. Fwontyè sa a divize zile Ispanyola an de nasyon endepandan, yo chak ak pwòp lang, kilti ak istwa pa yo. Fwontyè a suiv mòn natirèl ak rivyè, e 2 peyi yo te make diferans nan domèn lang ofisyèl (kreyòl ak franse pou Ayiti, panyòl pou Repiblik Dominikèn) ak devlopman ekonomik.
Pwoksimite ak gwo zile yo ak peyi ki antoure yo
Ayiti antoure pa plizyè lòt zile Karayib la. Nan nò a se Bahamas yo ak Turks ak Caicos Islands, pandan ke nan lwès la se Kiba, ak pi lwen nan sid se Jamayik. Se poutèt sa Ayiti byen konekte ak lòt nasyon Karayib yo, byenke distans ki genyen ant zile sa yo rete konsiderab.
Kapital la: Pòtoprens
Kapital ak pi gwo vil ann Ayiti, Pòtoprens, sitiye sou kòt lwès la, anfas Pòtoprens Bay. Vil sa a se non sèlman sant administratif ak ekonomik peyi a, men tou, prensipal pwen koneksyon ak mond lan grasa pò li ak ayewopò entènasyonal Toussaint Louverture.
Sekou ak karakteristik jewografik
Teritwa ayisyen an se montay, ak chenn montay ki travèse peyi a soti nan lès rive nan lwès, sitou chèn Selle ak chèn Matheux. Peyi a gen plenn kotyè tou, tankou plenn Latibonit, ki se youn nan zòn agrikòl ki pi enpòtan ann Ayiti. Kòt ayisyen an pwolonje sou apeprè 1,500 kilomèt, bay peyi a potansyèl touris grasa plaj ak resif li yo.
Yon Peyi ki chaje ak istwa ak kilti
Ayiti se te premye peyi nwa ki te pran endepandans apre yon revòlt kont kolonizasyon fransè an 1804. Kote jeyografik estratejik li te fè l tounen yon koloni presye e, annapre, yon nasyon ki te fè mak li sou istwa lemonn. Jodi a, Ayiti rekonèt pou kilti rich li, tradisyon vodou, cuisine kreyòl ak enfliyans li nan atizay ak mizik Karayib la.
An rezime, Ayiti sitiye nan Karayib la, nan lwès zile Ispanyola, epi li pataje yon fwontyè ak Repiblik Dominikèn. Pozisyon jeyografik li fè li yon kote inik, nan kafou divès enfliyans kiltirèl ak istorik.
Mwen ta renmen konen bien Eske saint domeng se pou nou li ye ou bien nou partaje avek yo
24 Janvye 2025 | 04:15:05 AM