Nwèl an Ayiti: Ant maji, dekouvèt ak espesyalite

Konferans / Quatre Chemins Festival / 21yèm edisyon

Enpak chòk kolektif ak endividyèl sou devlopman pèsonèl jèn yo nan Pòtoprens Si ekriven, aktè, dansè, powèt, pami lòt moun, te kontan nou ak pèfòmans yo, etidyan sikoloji nan Fakilte Syans Imen (FASCH), Lourdya Blaise te pale ak piblik la sou chòk. Estriktire sou tèm "Jèn ak chòk, analiz enpak chòk kolektif ak endividyèl sou devlopman pèsonèl jèn k ap viv nan Pòtoprens ant 2010-2024", konferans sa a te bay yon echanj anrichisman. Pandan rankont sa a, Michaël Formilus te modere, Madam Blaise te montre kijan evènman ki te pase nan peyi a te lakòz ka chòk nan mitan Ayisyen. Dapre etidyan an, site Asosyasyon Sikolojik Ameriken an, nou pale de chòk kòm yon konsekans chòk. Lèt la eksplike pa lefèt ke nou santi nou menase, kit se moun nan kesyon an oswa moun yo renmen. Sepandan, li presize ke chòk kolektif rete depann de enpak evènman an genyen sou moun nan. Pou ilistre remak li yo, li mansyone tranblemanntè 12 janvye 2010 la, ki te konsidere kòm yon chòk kolektif, nan limit ke li toujou okipe lespri nou. Trajedi sa a fè nou sonje disparisyon moun nou renmen yo ak pèt menmen. Sa a se ka a nan yon chòk ki vin tounen yon chòk kolektif. Pou elèv la, li ta dwe mete aksan sou ke lè yon evènman rive, gen kèk moun ki twomatize ak lòt moun pa. Dapre misye, vyolans gang ame yo pa pèsevwa menm jan an, kenbe Madan Blaise. Gen moun ki kouri kite kay yo men ki pa twomatize. Vreman vre, gen kèk moun ki wè sitiyasyon twomatik kòm yon evènman tanporè, li di. Oratè a te pale tou sou chòk kolektif la ki, daprè li, enkyete lespri a, menm si nou pa fè eksperyans li ankò. Li manifeste tèt li sou plizyè fòm: mank de dòmi, sikoz laperèz, panse pèsistan, batman kè entans... Anjeneral, sentòm yo ki lye ak chòk mouri difisil. Lè sa a pèsiste, li vin estrès egi. Pou fè fas ak li, nou bezwen pale ak lòt moun. Si sitiyasyon an pèsiste, estrès egi transfòme nan yon faz estrès pòs-twomatik; nan ka sa a, ou ta dwe fè konfyans nan yon moun ou fè konfyans oswa ale wè yon espesyalis sante mantal, li konseye. Nan prezantasyon li a, Lourdya Bazile atire atansyon tou sou eta sikolojik timoun yo nan epòk sa yo. Dapre prezantatè a, timoun yo tou fè fas ak sitiyasyon kriz sa a, menm si yo pa pale ak paran yo sou sa. Otan ke granmoun, timoun tou planifye avni yo. Li te ensiste pou fè fas ak ane lekòl yo dezobeyi yo, yo vin reflechi ak enkyete. Yo fèmen. Timoun ki te byen klere anvan an ka vin vyolan epi li pa bon nan lekòl la. Paran yo rele pou yo koute epi konprann yo. Yon bon moman echanj, rich nan konsèy pratik. Piblik la te patisipe totalman. An vire, prezantatè a envite l pou l respire pi byen epi medite. “Nou ap viv nan yon peyi kote enkyetid yo melanje, nou dwe pran tan pou tèt nou, fè espò, byen manje, asire espas pou dòmi an pwòp epi pran tan pou tèt nou. Gen plis pase yon fason pou jwenn kalm,” sikològ la sonje. Gertrude Jean-Louis

PAQÉMO, lè mizik ouvè pòt pou demen ann Ayiti

Ann Ayiti, kote difikilte ekonomik ak sosyal konn anpeche aksè a edikasyon ak kilti, gen yon pwojè inovatè ki pote yon sous espwa. PAQÉMO, ki vle di "Pwojè Atistik Katye ak Edikatif Mizikal an Òkès", se yon inisyativ ki te lanse an 2022 pa Asosyasyon Mizikal ak Edikatif ak Vokasyon Sosyal (AMEVS), ki te fonde pa Jéricho Pierre-Noël ak Cecilia Madolena Clénard, de etidyan ayisyen nan Inivèsite Sorbonne. Jodi a, pwojè a genyen lòt non ladan li tankou Sargine Any Melissa Bernard, Mohamed Etamine, Ege Tarik Eken, Youssef Naccache, ak Sohann List Massaregli, tout etidyan nan Sorbonne, ki angaje yo pou reyalizasyon pwojè sa a ki vize mete mizik akademik kòm zouti devlopman entegre pou jèn ayisyen.

Oyster Lagoon nan Belle-Anse, yon emwòd ekotouris pou eksplore

Pak Nasyonal Lagon des Huîtres, youn nan bijou divèsite biyolojik ayisyen an, se yon vrè sanctuaire natirèl. Pak sa a se lakay yo nan ven-yon lagon fòme yon ekosistèm nan richès enestimab. Pichon kaskad dlo a, ak douz kaskad majeste li yo, enkòpore bote nan bwa ak pouvwa natirèl nan sit la. Bayahondes (Prosopis juliflora) domine vejetasyon pak la, ki kreye yon forè sèk ki sèvi kòm refij pou divès bèt sovaj. Pami rezidan yo ki pi remakab yo se grasyeuz Greater Flamingo (Phoenicopterus roseus) ak Ricord Iguana (Cyclura ricordi), yon espès endemic nan zile Ispanyola. Mangrov wouj, gri ak blan nan sit Lagon des Huîtres jwe yon wòl esansyèl nan bay abita pwoteje pou yon foul moun espès.

1ye janvye an Ayiti: Selebrasyon Endepandans

1ye janvye se yon dat senbolik pou Ayiti, ki make non sèlman kòmansman nouvo ane a men sitou komemorasyon endepandans peyi a. An 1804, apre yon gwo batay kont dominasyon kolonyal franse, Ayiti te vin premye repiblik nwa endepandan nan mond lan. Jounen sa a selebre ak fyète ak ferveur atravè peyi a, konbine tradisyon, istwa ak kilti.

Mizik Ayiti: Atis Ayisyen Rutshelle Guillaume kouwone "Pi bon Atis Karayib" nan Trace Awards & Festival 2023

Sèn mizik entènasyonal la te eksitasyon samdi 20 oktòb 2023 lè chantè talan ayisyen Rutshelle Guillaume te kouwone "Pi bon Atis Karayib" nan prestijye Trace Awards & Festival 2023, ki te fèt nan Kigali, Rwanda. Prim sa a rekonèt yon karyè remakab ak yon kontribisyon enpòtan nan evolisyon mizik Karayib la. Rutshelle Guillaume se yon atis ki te kaptire kè moun ki renmen mizik grasa talan li pa nye ak anpil bon kalite pwodiksyon li yo. Trace Awards & Festival se yon evènman ki renome pou pwomosyon li nan mizik ak kilti Afrocentric. Li se yon platfòm ki selebre divèsite mizik Karayib la pandan y ap mete aksan sou kreyativite rejyon an. Atis Karayib yo onore pou kontribisyon eksepsyonèl yo nan anrichisman mizik mondyal la. Viktwa Rutshelle Guillaume nan evènman prestijye sa a se non sèlman yon omaj pou talan li, men tou se yon rekonesans nan richès mizik Karayib la ak kapasite li pou depase limit jewografik yo. Chantè ayisyen an te konnen kijan pou l enkòpore divèsite mizik sa a e li te touche kè anpil moun k ap koute atravè lemond. Karyè li, ki make pa tit memorab ak kolaborasyon ak lòt atis talan, fè li yon anbasadè pou mizik Karayib la sou yon echèl entènasyonal. Angajman li pou pwomouvwa kilti ayisyen ak Karayib la te ede ranfòse lyen ant atis nan rejyon an ak rès mond lan. Rutshelle Guillaume kontinye enspire anpil atis kap parèt epi montre ke pasyon, talan ak devouman ka mennen nan reyalizasyon ekstraòdinè. Viktwa li nan Trace Awards & Festival 2023 se yon omaj byen merite pou enfliyans li ak kontribisyon nye nan mizik Karayib la. Finalman, rekonesans Rutshelle Guillaume kòm "Pi bon Atis Karayib la" nan Trace Awards & Festival 2023 se yon rapèl sou pouvwa mizik la pou ini kilti yo ak selebre divèsite atistik. Se yon moman istorik pou atis ayisyen an e yon fyète pou tout Karayib la. Rutshelle Guillaume kontinye ap yon enspirasyon pou anpil atis ak moun ki renmen mizik atravè mond lan, e mizik li pral viv kòm yon temwayaj talan enkwayab li ak devouman nan atizay li.

Haïti Cuisine: “JOUNEN RETWOUVAY AK MANJE AYISYEN” nan okazyon fèt Andy Vibert.

Nan dat 19 oktòb 2023, kominote ayisyen an te reyini ansanm pou selebre anivèsè nesans Andy Vibert nan yon fason ekstraòdinè, nan òganize yon evènman espesyal ki rele "JOUNEN RETWOUVAY AK MANJE AYISYEN." Jounen eksepsyonèl sa a se te yon opòtinite pou mete aksan sou richès kuizin ayisyen an nan ofri yon varyete bon gou tradisyonèl, tankou soup joumou, chiktay, bannann peze, tonmtonm, tchaka, lalo, diri blan, pwa ak pi legim, bòy ak sòs pwa. , ak nan kou, griots yo pi popilè. Pi lwen pase senp selebrasyon yon anivèsè, aswè a te gen yon objektif ki pi pwofon, sètadi ankouraje ayisyen parèy yo favorize konsomasyon lokal. Andy Vibert, nan mete aksan sou asyèt tradisyonèl sa yo, te vle fè envite yo konnen enpòtans ki genyen nan sipòte pwodiksyon nasyonal la.