Parlemant Fransèfòn Jèn: Yon Enstitisyon Kle pou Rankont Jèn Fransèfòn yo
Parlemant Fransèfòn Jèn (PFJ) se yon antite nan Asanble Pèymanman Fransèfòn (APF), ki li menm se yon antite nan Òganizasyon Entènasyonal Lafransèfòn (OIF). Li te fonde an 1999 pandan Somè Moncton nan Kanada, parlemant sa a pou jèn fransèfòn reprezante yon veritab opòtinite pou kreye lyen ant jèn ki soti nan mond lan fransèfòn. Sa a se yon veritab espas pou deba ak pran pozisyon an favè jèn yo ki pèmèt jèn fransèfòn yo tande vwa yo e patisipe aktivman nan bati avni Lafransèfòn nan. Òganizasyon an reyini de fason sekwansyèl, e nan chak edisyon, jèn ki soti nan prèske tout orijin fransèfòn reyini pou diskite sou pwoblèm kontemporaen ki afekte jèn mondyal la, tankou: prekaryete, mank de lafwa nan demokrasi, ki karakteze pa yon gwo kantite jèn ki pa vote pandan eleksyon yo, mank de angajman sivik, lit kont inegalite, sijè ki gen rapò ak chanjman klimatik, menm enpak rezo sosyal yo sou jèn yo. Li enpòtan pou remake ke, byenke desizyon ki pran pandan rankont sa yo pa gen estati obligatwa, yo rete epi yo se zouti pwisan pou dekri volonte reyèl ak bezwen jèn yo nan espas fransèfòn nan, ak objektif pou fasilite aksyon dirijan yo.
Daprè sa youn nan de pòtpawòl PFJ la, Mesye Corentin Melchior, reprezantan Bèljik nan enstitisyon sa a, di, Parlemant Fransèfòn Jèn nan reyini chak de zan pou yon asanble jeneral ki rasanble jèn ki soti nan kat kwen mond lan fransèfòn. Pa egzanp, pandan 10yèm edisyon parlemant sa a an 2024, pa mwens pase 80 jèn ki soti nan plis pase 40 peyi oswa seksyon te patisipe nan deba yo e yo te devlope rezolisyon konkrè sou kesyon enpòtan. Sa a, malgre sa, pa reprezante mwatye nan manm OIF la, men li se toujou pi gwo rankont jèn fransèfòn nan pou ane sa a. Pami rezolisyon yo pran, daprè done Mesye Melchior ranmase, gen youn sou lit kont prekaryete jèn yo, regilasyon enflansè sou rezo sosyal yo, ankourajman angajman sivik jèn yo nan reyalite, ak pwomosyon lang franse atravè edikasyon ak kilti.
OIF, Yon Mond Global
OIF, ki gen kounye a 88 eta ak gouvènman atravè mond lan, se youn nan pi gwo òganizasyon entènasyonal yo, menm dezyèm nan kantite peyi manm apre ONU epi byen devan Commonwealth la. Pwomosyon lang franse a ak valè ki asosye avèk li pou ogmante enfliyans li atravè rès mond lan se toujou premye misyon li. Pandan ke objektif prensipal li se pwomouvwa lang ak kilti fransèfòn atravè mond lan, OIF angaje l tou nan devlopman dirab, demokrasi ak aksè nan edikasyon pou tout moun. Pou vizyon mondyal sa a ka vrèman enklizif, li enpòtan anpil pou gen yon relasyon plis sere ant OIF ak jèn fransèfòn, espesyalman ak sa yo ki sòti nan peyi ki nan gwo difikilte tankou Liban ak Ayiti, jan Mesye Melchior te konfime.
Nan rezo mondyal laj Lafransèfòn nan, Ayiti, malgre pozisyon li kòm yon poto fransèfòn nan Amerik, souvan rete marginalize nan diskisyon entènasyonal sou avni lang ak kilti franse. Men, èske Ayiti pa youn nan de pi gwo bastyon fransèfòn nan emisper li a, ansanm ak Kebèk? Epi si nou ajoute lefèt ke Ayiti se sèl peyi fransèfòn nan CARICOM (Mache Komen Kominote Karayib la), li klè ke enpòtans Ayiti nan mond fransèfòn nan pa ka neglije. Se poutèt sa, li esansyèl pou jèn ayisyen yo plis entegre nan diskisyon mondyal sou Lafransèfòn nan, epi youn nan fason ki pi efikas pou reyalize sa a se nan ranfòse lyen ki genyen ant Òganizasyon Entènasyonal Lafransèfòn nan (OIF) ak jèn ayisyen yo.
An reyalite, si OIF gen enterè nan rive nan tout branch li yo, konsidere lefèt ke Ayiti se yon branch vivan nan Lafransèfòn nan, jèn ayisyen yo genyen plis avantaj si yo valò itilize idantite fransèfòn yo. Epi lè Lafransèfòn nan pa bay ase valè Ayiti, se sèten li rate yon avantaj inestimab ke yon peyi ki gen yon popilasyon jèn tankou sa a te ka pote nan misyon nobil li ki se pwomouvwa lang franse a ak demokrasi. An rezime, nenpòt akò enpòtan ant PFJ ak jèn ayisyen yo ta dwe benefisye Lafransèfòn an antye.
An reyalite, jèn ayisyen an menm jan ak sa yo ki sòti nan lòt peyi nan Sid la, manm OIF yo, gen enterè pou aprann sou fonksyònman Lafransèfòn nan, epi PFJ a ta ka jwe yon wòl kle nan sa. Pou jèn ayisyen yo, konnen sou inisyativ tankou PFJ se yon opòtinite premyè pou fè vwa yo tande nan kominote mondyal la atravè kanal sa a. Men plis enpòtan, se yon espas kote jèn ayisyen yo ka fè echanj ak kamarad yo soti nan lòt peyi fransèfòn epi bati solisyon ansanm pou fè fas ak defi mondyal ki depase tout fwontyè.
Ranfose lyen ant Ayiti ak OIF la, e pa ekstansyon ant jèn ayisyen ak PFJ la, vin pi ijan pase tout tan. Aksè a enfòmasyon, sipò teknolojik, fòmasyon ak mobilite se tout zòn ki mande ijans pou asire ke jèn ayisyen yo ka patisipe nèt nan dyalòg entènasyonal sa yo.
Nan yon moman kote defi mondyal yo ap miltipliye, li esansyèl pou jèn yo reyini ansanm pou fè fas a yo kolektivman. Jèn fransèfòn yo, malgre divèsite yo, pataje pwoblèm komen: inegalite sosyal, prekaryete travay, chanjman klimatik, elatriye. Nan kontèks sa a, jèn ayisyen yo dwe mete tèt yo ansanm avèk kamarad yo soti nan lòt peyi pou yo gen yon enpak reyèl nan diskisyon ki pral fòmile avni Ayiti. Se konsa, Parlemant Fransèfòn Jèn nan se yon opòtinite inik pou jèn ayisyen yo ak jèn nan lòt peyi manm OIF yo pou fè vwa yo tande epi patisipe aktyèlman nan agrandi Lafransèfòn nan.
Nan ranfòse lyen ant Ayiti, Lafrik ak OIF atravè jèn li yo, OIF envesti nan avni li, nan ogmantasyon reyèl enfliyans li nan lavni, e sa ta pèmèt vwa jèn ayisyen yo fè plis bri sou sèn entènasyonal la.
An konklizyon, bon fonksyònman PFJ la ak opòtinite li ofri ta dwe yon priyorite pou kòporasyon gouvènans OIF yo paske li bay pèspektiv pou rankont ki ka fasilite inyon fòs jèn fransèfòn yo, asire yon pi bon avni ki pi ini ak ekitab pou jèn nan tout Lafransèfòn.
Superbe article ! Très heureux d'avoir pu apporter ma pierre à l'édifice en tant que co porte-parole du Parlement Francophone des Jeunes. Plus que jamais, nous devons travailler de concert avec Haïti afin d'avoir une jeunesse francophone active et représentative !
Premye nasyon nwa ki te libere tèt li anba esklavaj ak pran endepandans nan men Lafrans an 1804 e ki te enfliyanse lòt mouvman liberasyon atravè mond lan, enspire lit pou libète ak egalite.
Bote natirèl
Ayiti beni ak peyizaj natirèl espektakilè, ki gen ladan plaj sab blan, mòn ak divèsite biyolojik rich.
Eritaj
Ayiti gen yon eritaj istorik rich, ki gen ladan sit tankou Sitadèl Laferrière ak Palè Sans-Souci, ki nan lis UNESCO Mondyal Eritaj.
Kilti
Ayiti gen yon kilti rich ak divèsifye, enfliyanse pa eleman Afriken, Ewopeyen yo ak endijèn. Mizik, dans, atizay ak kizin ayisyen yo selebre atravè lemond.
Superbe article ! Très heureux d'avoir pu apporter ma pierre à l'édifice en tant que co porte-parole du Parlement Francophone des Jeunes. Plus que jamais, nous devons travailler de concert avec Haïti afin d'avoir une jeunesse francophone active et représentative !
07 Fevriye 2025 | 02:23:10 PM