Ayiti, premye repiblik Nwa endepandan nan mond lan, gen yon kalandriye ki rich an selebrasyon ki reflete istwa ewoyik li, kilti vibran li, ak tradisyon espirityèl pwofon li yo. Soti nan jou ferye nasyonal ki komemore endepandans rive nan selebrasyon relijye ki melanje Katolik ak Vodou, dekouvri moman kle ki anime lavi Ayisyen an pandan tout ane a.
Li atik la an :
1ye janvye make dat ki pi enpòtan nan kalandriye Ayisyen an. Se nan dat istorik sa a yo te pwoklame endepandans Ayiti an 1804, sa ki fè ansyen koloni Sen Domeng lan premye nasyon Nwa lib nan mond lan. Seremoni ofisyèl la dewoule avèk anpil ponp sou Plas Zam nan Gonayiv, sit anblèmatik pwoklamasyon istorik sa a.
Depi jou apre endepandans lan, Ayiti onore zansèt li yo ak ewo ki te goumen pou libète. Jounen komemorasyon sa a, ki selebre 2 janvye a, pèmèt pèsevere nan memwa moun ki te sakrifye lavi yo pou jenerasyon kap vini yo te ka viv nan libète.
Twa jou Karèm yo transfòme Ayiti an yon gwo teyat lari. Pòtoprens, Jakmèl ak Kap-Ayisyen vin vivan ak parad espektakilè, cha ak gwoup mizisyen k ap jwe konpa ak rara. Kanaval Ayisyen an rekonèt kòm youn nan pi festiv nan Karayib la.
1ye me an Ayiti gen yon doub siyifikasyon: yon selebrasyon travayè nan tout sektè yo ak yon rekonesans enpòtans vital agrikilti pou ekonomi nasyonal la.
Chak 18 me, Ayiti selebre kreyasyon drapo bikolò li a nan Arcahaie an 1803. Evènman sa a te make yon pwen tournan desizif nan Lagè Endepandans lan, li senbolize inite ant pèp Nwa ak Mila nan lit pou libète.
17 Oktòb onore Jean-Jacques Dessalines, fondatè nasyon Ayisyen an ak premye anperè, ki te asasinen trajikman an 1806. Dat sa a komemore pri ki te peye pou endepandans lan.
18 Novanm komemore Batay Vertières ki te desizif la, ki te sele defèt twoup franse yo epi ki te louvri chemen pou endepandans. Viktwa militè sa a rete grave nan memwa kolektif Ayisyen an.
Ayiti distenge pa yon senkretism relijye inik, kote tradisyon Katolik ak pratik Vodou yo koegziste an amoni.
- Vandredi Sen ak Pak: Selebrasyon Pasyon ak Rezirèksyon Kris la
- Asansyon: Komemore 40 jou apre Pak
- Corpus Christi: Onore prezans Kris la nan Ekaristi a
- Asompsyon (15 Out): Gwo fèt Maryen ki selebre monte Mari nan syèl la
- Nwèl (25 Desanm): Selebrasyon jwaye nesans Jezi a
1ye ak 2 Novanm ilistre senkretism Ayisyen an pafètman. Pandan ke Katolik yo onore sen yo epi priye pou moun ki mouri yo, pratikan Vodou yo selebre divinite Gede yo, loa lanmò ak fètilite yo. Jou sa yo make pa vizit nan simityè ak seremoni tradisyonèl yo.
Tranblemanntè 12 janvye 2010: Jou Memoryal
12 janvye grave kounye a nan memwa kolektif la kòm jou yon tranblemanntè devastatè te frape Ayiti, ki te lakòz plizyè milye viktim ak gwo destriksyon. Komemorasyon sa a onore moun ki pèdi lavi yo epi selebre rezistans pèp Ayisyen an.
- 29 mas: Ratifikasyon Konstitisyon an
- 7 avril: Lanmò Toussaint Louverture, prekisè endepandans
- 28 jiyè: Debakman Marin Ameriken yo an 1915
- 6 desanm: Arive Kristòf Kolon an 1492
Tankou tout lòt kote nan mond lan, Ayiti selebre tou:
- Jou Valentine a (14 fevriye): Selebrasyon lanmou
- Fèt Manman: Dènye dimanch nan mwa me a
- Fèt Papa: Yon jou dedye a papa yo
Dekouvri Ayiti pandan selebrasyon li yo vle di plonje tèt ou nan yon kilti otantik kote listwa, espirityalite ak lajwa de viv melanje an amoni. Kit ou asiste seremoni solanèl Endepandans yo, danse sou ritm kanaval la oswa patisipe nan pelerinaj Tout Sen yo, ou pral viv eksperyans inik ki revele nanm pwofon peyi ekstraòdinè sa a.
Ayiti, yon tè libète ak rezilyans, envite w dekouvri eritaj imateryèl eksepsyonèl li a atravè yon kalandriye fèstivite ki onore ni tan lontan gloriye li a ni tradisyon vivan li yo.
Planifye vwayaj ou an Ayiti ak dat enpòtan sa yo nan tèt ou pou yon eksperyans kiltirèl inoubliyab nan kè premye repiblik Nwa nan mond lan.
Facebook : https://www.facebook.com/haitiwonderland
Youtube : https://www.youtube.com/@haitiwonderland
Instagram : https://www.instagram.com/haitiwonderland/
Twitter : https://twitter.com/haitiwonderland
Linkedin : https://www.linkedin.com/in/haitiwonderland/
Ayiti, ki nich nan Karayib la, souvan rekonèt pou plaj pitorèsk li yo ak kilti rich. Sepandan, peyi zile sa a pote tou yon eritaj istorik pwofon ak enpòtan: ke yo te premye peyi nwa ki te pran endepandans ak aboli esklavaj, vin tounen yon senbòl pwisan nan libète ak rezistans.
Abòne ak bilten nou an pou w rete enfòme de tout aktivite nou yo ak aktyalite sou Ayiti.
Ayiti, ak litoral espektakilè li yo ak peyizaj mayifik, se yon destinasyon chwa pou rayisab plaj selès yo. Peyi a, souvan neglije pou trezò natirèl li yo, se lakay yo nan kèk nan pi bèl plaj nan Karayib la. Soti nan detire sab amann ki kouvri ak pye kokoye rive nan ans sekrè ak izole, Ayiti ofri yon divèsite plaj ki pa pral manke sezi ou. Dekouvri pi ba a yon seleksyon nan pi bèl plaj peyi a, chak ofri yon eksperyans inik ak inoubliyab.
Souvan yo konsidere kwizin ayisyen an youn nan pi bon nan mond lan, gras a gou pikant li yo ak asyèt bon gou. Li reflete istwa rich ak kilti peyi a, melanje enfliyans Afriken, Ewopeyen ak Karayib la. Nou envite w eksplore 20 délices ayisyen ki dwe eseye, kit se manje maten, manje midi oswa dine.
Yon fwa yon baz nan kay ayisyen, bouyon pwa se te yon vrè tradisyon gastronomik, yo te sèvi prèske chak samdi. Plat nourisan ak rekonfòtan sa a te pote fanmi yo ansanm alantou tab la, bay yon pete nan gou ak nitrisyon esansyèl. Sepandan, ak evolisyon nan abitid manje ak enfliyans nan ap grandi nan manje vit, li se prepare pi piti ak mwens pa nouvo jenerasyon an, nan risk pou yo tonbe nan oubli. Bouyon pwa ayisyen se yon soup epè ki prepare ak pwa wouj oswa nwa, mitone pou yon tan long jiskaske li jwenn yon teksti velours. Lè sa a, bouyon sa a se sezonman ak epis santi bon lokal tankou lay, tim, pèsi ak dan, Lè sa a, dekore ak legim tankou kawòt ak epina. Gen kèk varyasyon ajoute moso vyann, souvan vyann bèf oswa kochon, ak ti boulèt yo rele "dombrés" "bòy", ki bay li menm plis konsistans. Kidonk, poukisa pa reviv tradisyon sa a epi prepare yon bon bouyon pwa Samdi sa a, tankou granparan nou yo te fè?
Premye nasyon nwa ki te libere tèt li anba esklavaj ak pran endepandans nan men Lafrans an 1804 e ki te enfliyanse lòt mouvman liberasyon atravè mond lan, enspire lit pou libète ak egalite.
Ayiti beni ak peyizaj natirèl espektakilè, ki gen ladan plaj sab blan, mòn ak divèsite biyolojik rich.
Ayiti gen yon eritaj istorik rich, ki gen ladan sit tankou Sitadèl Laferrière ak Palè Sans-Souci, ki nan lis UNESCO Mondyal Eritaj.
Ayiti gen yon kilti rich ak divèsifye, enfliyanse pa eleman Afriken, Ewopeyen yo ak endijèn. Mizik, dans, atizay ak kizin ayisyen yo selebre atravè lemond.
